دکتر عباس گوهری در گفتوگو با آینده روشن، بازگشت بشر به تفکر دینی یا تفکر ماورایی و گریز بشر از ماتریالیسم را از ویژگیهای عصر جدید دانست. او گفت: بشر امروز در اثر ناامیدی یا سیراب نشدن و زده شدن از مکاتب مختلف به دنبال موطن و پناهگاه است.
او با اشاره به اینکه مبنای فطرت بشر الهی است، گفت: این فطرت الهی بر اثر رویکردها و گرایشهای مادی به عقب رانده شده و سیرابنشده مانده است.
استاد گروه فلسفه دانشگاه آزاد اسلامی مرکز با بیان اینکه نمیتوان گفت اکثر بشر از دین گریزانند، افزود: بشر امروز به سمت دین روی آورده است و شاید بتوان گفت که گرایش ماتریالیستی امروزه در اقلیت است.
وی گفت: نمونهی این اقبال به معنویت، تعدد کلیساها و اقبال مردم جهان به اشعار عرفانی مولانا و همچنین گرایش و روآوری آنان به عرفانهای غلط رایج است.
دکتر گوهری با اشاره به خلئی که امروزه در زندگی بشر به وجود آمده، اضافه کرد: بشر ناامید و رستاخیزطلب معاصر، یا به سمت دین و سرچشمههای حقیقی آن میرود یا از این خلأ سوءاستفاده میکند و به دنبال دینها و معنویتهای غلط و گمراهکننده میرود و این حتی در جامعه خودمان نیز مشهود است.
وی عصر امروز را عصر روی آوردن بشر به دین خواند و در بیان دلیل به وجود آمدن عرفانها و معنویتهای ساختگی گفت: یکی از دلایل آن، سودجویی سردمداران و رهبران و به وجودآورندگان این قبیل ادیان و عرفانهاست؛ زیرا دین و عقیده از قویترین انگیزانندههای بشر است و اگر این نیروی عظیم در اختیار و تحت کنترل و رهبری افراد غیرشایسته باشد، بهراحتی میتوانند از آن سوءاستفاده کنند. نیرویی که دین و معنویت و اعتقادات دینی به بشر میدهد، چنان قوی است که افراد حتی گاهی جان خود را نیز در راه آن میدهند.
این متخصص کلام اسلامی افزود: اگر ما نتوانیم عقاید و معنویت صحیح را برای مردم بیان کنیم، جا برای عقاید انحرافی و تبیلغ آرامشهای پوچ و خالی فراهم میشود.
دکتر گوهری درباره اعتقاد به مهدویت و تأثیر آن در جامعه گفت: جریان مهدویت نیازمند آسیبشناسی است و از جمله آسیبهای جدی آن، «حتمی دانستن علایم ظهور»، «توقیت» و «ادعاهای کذب رؤیت» است.
او توضیح داد: عدهای قصد به وجود آوردن چنین باوری را دارند که ظهور امام زمان (عج) در فلان زمان و فلان دوره به وجود میآیند و مثلاً میگویند که جوانان امروز عصر ظهور را درک خواهند کرد. اما توقیت و وقتگذاری برای ظهور امام زمان، به هر شکل و هر نوعی اشتباه و از آسیبهای باور مهدویت است و در روایات بهتصریح به این نکته اشاره شده است و آمده است: «کذب الوقاتون»؛ «کسانی که وقت تعیین میکنند، دروغگویند.»
استاد دانشگاه آزاد اسلامی تهران در توضیح فلسفه منع توقیت در اعتقادات شیعی گفت: ممکن است دلیل این مسئله این باشد که خود حضرت هم زمان ظهور خود را نمیدانند و ما در مباحثی که در باب علم ائمه داریم، با این مسئله مواجهیم که ائمه معصوم تنها به مسائلی عالماند که خداوند خواسته و آنان را از آن آگاه کرده است.
او گفت: درباره علایم ظهور نیز نمیتوان به طور قطعی سخن گفت و اصولاً عدهای از مغالطه ابهام استفاده میکنند و مثلاً برخی جنگ خلیج فارس یا جنگ ایران و عراق و نزدیک شدن ایرانیان به بصره را از علایم ظهور امام زمان میدانستند.
دکتر گوهری در پاسخ به این سؤال که انتظار فرج به چه معناست، گفت: انسان معمولاً انتظار چیزی را میکشد که ملایم طبعش باشد و هیچ کس انتظار کسی را که هیچ سنخیتی با او نداشته باشد، نمیکشد. منتظر واقعی کسی است که هم او شخص موردانتظارش را میپسندد و هم آن شخص وی را میپسندد.
این مدرس و متخصص کلام اسلامی در توضیح مفهوم «آخر الزمان» و پاسخ به این پرسش که آیا این واژه مرتبط با قیامت و آخرت است یا با مسئله ظهور منجی ارتباط دارد، گفت: به نظر میرسد که مراد از «آخر الزمان» در منابع دینی ما قیامت و پایان جهان است و ظهور منجی نیز، از علایم آن است اما در عرف و زبان مردم «آخر الزمان» بیشتر به ظهور منجی مرتبط میشود.
وی دلیل علاقهمندی بشر به مسئله «آخرالزمان» را عجول بودن و نیز خسته بودن او دانست و گفت: بشر در طول تاریخ، تمام مکاتب و افکار و عقاید را تجربه کرده و از سر گذرانده است و چیز دیگری نمانده که بشر به دنبال آن باشد و طبیعی است که در چنین شرایطی این بشر عجول و خسته به دنبال موقعیتی باشد که در آن کسی از راه برسد و دردش را درمان کند؛ همان طور که همه ادیان و فرقههای مختلف به دنبال این مسئلهاند.
استاد گروه فلسفه دانشگاه آزاد اسلامی مرکز، دلیل پیدایش ادیان و فرقه های جدید را احساس خلأ و سرگشتگی بشر امروز دانست و بر لزوم آسیبشناسی جریان مهدویت تأکید کرد.
