داخلی     گفتگو     انديشه
در گفت و گو با یک اندیشمند پاکستانی مطرح شد:
از عدالت مدرن تا عدالت مهدوی/عدالت مدرن غربی، یک مفهوم نسبی است
  پروفسور نثار حمدانی از عدالت مهدوی به مثابه یک سبک زندگی یاد کرد و با مقایسه عدالت مهدوی و عدالت غربی، گفت: عدالت مدرن غربی، یک مفهوم نسبی است.
گزارشگر :
مترجم :
Share/Save/Bookmark
سه شنبه ۲۴ مرداد ۱۳۹۱ ساعت ۲۳:۱۲
کد مطلب : 55422
از عدالت مدرن تا عدالت مهدوی/عدالت مدرن غربی، یک مفهوم نسبی است

به گزارش آینده روشن، عدالت یکی از مهم ترین مفاهیم در آموزه های مهدوی به شمار می رود. در عصر حاضر که ابرقدرت های غربی داعیه حومت بر جهان و رهبری آن را دارند، این مفهوم به یکی از غامض ترین مفاهیم بدل گشته است. شعار عدالت گستری غربی از یک سو و اتهام بی عدالتی و نقض حقوق بشر در کشور های مسلمان و به ویژه ایران سبب شد تا در گفت و گویی اختصاصی با پروفسور سید نثار حسین حمدانی از پاکستان، ابعاد این موضوع را بررسی نماییم. 

پروفسور حمدانی، استاد دانشگاه، مدیر مؤسسه اقتصاد کشمیر و سردبیر نشریه بین المللی "توسعه منابع انسانی" است در همایش های متعدد بین المللی حضور فعال داشته است.

دنیای غرب ادعای حمایت از عدالت و حقوق بشر را دارد و ما به دنبال عدالت مهدوی هستیم. آیا تفاوتی میان عدالت مهدوی و عدالت غربی وجود دارد؟ 
ابتدا باید تعریف مشترکی از عدالت را مد نظر بیاوریم و سپس به مقایسه آن ها بپردازیم. تعریف اسلامی عدل، گذاشتن هر چیز در جای درست خود است. اگر این تعریف اسلام را در نظر بگیریم، آن وقت می توانیم عدالتی که غرب ادعایش را دارد با عدالت مهدوی مقایسه کنیم. با توجه به این تعریف از عدالت، اسلام معتقد است که در مرحله اول، هر کس باید در مورد خودش عادل باشد و به خودش ظلم نکند، در مورد خانواده اش عادل باشد، نسبت به جامعه خود عادل باشد تا به مراتب بالاتر عدالت؛ یعنی عدالت در جامعه جهانی دست یابد. پس عدالت موضوعی بسیار به هم پیچیده و درونی است. عدالت نسبت به خود یعنی این که وقتی مدتی کار می کنید، چند ساعتی هم می خوابید و به خود استراحت می دهید. این یعنی عدالت فرد نسبت به خودش. کسی که مدتی را به خانواده و بستگان خود اختصاص می دهد، باید زمانی را هم برای عبادت و فرائض دینی خویش اختصاص دهد. این یعنی عدالت شخصی نسبت به خود. عدالت مهدوی، چنین عدالتی است.


در همین مرحله اول اگر به مقایسه جامعه غربی با جامعه اسلامی و مهدوی بپردازیم، خواهیم دید که در غرب مردم آن قدر در فعالیت های اقتصادی درگیر هستند و غرق شده اند که دیگر وقتی برای درونیات خویش ندارند و این نقص در اولین مرحله عدالت ورزی آنان مشهود است که همین امر، مهم ترین دلیل فروپاشی بنیان خانواده در غرب است. این عدالت نیست که وقتی باید با والدینتان باشید را به کار اختصاص دهید و زمانی را که باید به خودتان بپردازید، از خود دریغ کنید. 

پس شما اختلاف عدالت در جامعه مهدوی و جامعه غربی را ناشی از شیوه پیاده کردن عدالت در جاعه می دانید و معتقدید که غربیان در اجرای عدالت آن هم در مراحل اولیه آن دچار مشکل هستند؟ 
دقیقا همین طور است ولی این را به عنوان نکته دوم اضافه می کنم که هدف آن ها از اجرای عدالت نیز با هدف اجرای عدالت مهدوی تفاوت فاحشی دارد. هدف از اجرای عدالت در جامعه غربی، کسب منقعت بیشتر است و حال آن که در جامعه مهدوی، عدالت به خودی خود اهمیت دارد. فرق این دو نگرش در این جا آشکار می شود که وقتی با خود می گویند اگر عدالت را برقرار کنیم، سود بیشتری نصیبمان می شود، عدالت را یک امر نسبی لحاظ می کنند و حال ان که عدالت مهدوی یک عدالت نسبی و وابسته به منفعت نیست. نظام های غربی که همگی با شعار گسترش عدالت روی کار آمده اند، دچار مشکل نسبی گرایی هستند و نتیجه آن ها اتوماتیزاسیون است. 

بنابراین شما درباره عدالت غربی، از عدالتی صحبت می کنید که روز به روز نو می شود و جایگاه ثابتی ندارد و حال آن که عدالت مهدوی یک عدالت مطلق است؟ 
بله، سخن امروز غرب از عدالت و حقوق بشر، سخن از عدالت مدرن است. این عدالت، با عدالت قرن های پیش تفاوت دارد؛ زیرا عدالتی نسبی است و با تغییر شرایط، رنگ عوض می کند. عدالت مدرن غربی است که بسیاری از فجایع تاریخ بشر را عین عدالت و قابل دفاع تفسیر می کند و کوچک ترین تعصب دینی امروز را بی عدالتی می نامد. 

بی عدالتی هم اشکال مدرنی پیدا کرده است؛ برای مثال، تبعیض هایی که قائل می شوند و به برخی مسلمانان کمک هزینه تحصیلی یا اقامت نمی دهند و یا بعضی فرصت ها را از آن ها می گیرند، ناشی از عدالت دوگانه و بلکه چندگانه آنان است؛ عدالت در تفسیر غربی، مفهومی نسبی است. 

پس اجازه داریم که عدالت مدرن غربی را عدالت موقتی و به تعبیر درست تر عدالت ظاهری بنامم؟ 
بله، دقیقا می خواهم همین مطلب را برایتان روشن کنم. گمان می کنید بی عدالتی اقتصادی که در این کشورها وجود دارد، ناشی از چیست؟ دوربین هایی در ساختمان ها کار گذاشته اند تا همه چیز را تحت سیطره تکنولوژی درآورده اند، برای چیست؟ عدالت صوری موجود در غرب عدالتی موقتی و ظاهری است که دلایل ایجادش را گفتم.

شما در ابتدای سخنانتان از عدالت شخص نسبت به خودش و سپس نسبت به خانواده و جامعه اش سخن گفتید. فهم مدرن غرب از عدالت چه ارتباطی به عدالت فرد نسبت به خودش دارد؟
پرسش بسیار خوبی طرح کردید. این پرسش دقیقا به نقطه حیاتی و مغفول مانده بحث اشاره دارد. من معتقدم، عدالت غربی چون درونی نشده است، نمی تواند در مقابل بحران های اجتماعی و اقتصادی بایستند. در جامعه مهدوی که مردم به عدالت فردی پای بند هستند و عدالت را در درون خودشان پرورش داده اند، سخن از دوربین های کنترل هیچ معنایی ندارد، در حالی که در جامعه غربی سخن از لزوم دوربین های کنترل در خیابان ها، ادارات و حتی ساختمان های مسکونی و دانشگاه ها بیشتر می شود. 

عدالت غربی، مردمی را تربیت می کند که اگر در ساختمان های بدون دوربین رها شوند، از قوانین تبعیت نمی کنند و دست به بی عدالتی و ظلم می زنند، اما عدالت مهدوی، عدالتی است که درونی شده است؛ یعنی عمیقا و قلبا به چیزهایی اعتقاد داریم که چه دوربینی باشد و چه نباشد، یک رفتار را داریم.

مهم ترین وظیفه ما برای تحقق عدالت مهدوی چیست؟ 
برای برقراری عدالت مهدوی، کسب دانش درباره همه چیز ضروری است. منتظران واقعی امام مهدی(عج) در تمام زمینه های علمی باید در اوج باشند و البته از سوی دیگر، مهدی باوران کسانی هستند که طمع و شهوت را در خود کشته اند؛ زیرا این دسته ار افرادند که دست به بی عدالتی نمی زنند؛ چون عدالت مهدوی را تنها راه حل نیاز های خود می دانند. پس از ظهور امام مهدی(عج) جامعه در چنان صلحی خواهد بود که عدالت به مثابه یک سبک زندگی خواهد بود و به یکی از بدیهیات تبدیل خواهد شد. 

انتهای پیام/ن/15