داخلی     گفتگو     انديشه
قم، حرم همیشگی اهل بیت (س)
آنچه در عصر غیبت از شهر قم انتظار می رود
امام مهدی (عج)، مهدی امت‌هاست
  حجت الاسلام و المسلمین نصرت الله آیتی، سردبیر مجله پژوهش‌های مهدوی در گفت‌وگو با خبرنگار بخش اندیشه آینده روشن با اشاره به روایاتی که قم را شهر اهل بیت (س) نامید‌ه‌اند، خواستار برنامه‌ریزی پیوسته برای صدور فرهنگ شیعی از این منبع عظیم شد.
عکاس :
گزارشگر :
Share/Save/Bookmark
جمعه ۷ مهر ۱۳۹۱ ساعت ۰۸:۴۷
کد مطلب : 55648
حجت الاسلام و المسلمین نصرت الله آیتی
حجت الاسلام و المسلمین نصرت الله آیتی
متن کامل این گفت وگو را در زیر مطالعه می کنید.

• روایاتی که قم را حرم اهل بیت (س) نامیده اند، چه اندازه معتبر هستند؟ 

** در این باره یک روایت در مجامع روایی شیعه وجود دارد که علامه مجلسی آن را از کتاب تاریخ قم که نویسنده آن «حسن بن محمد قمی» و از علمای شیعه و معاصر شیخ صدوق بوده، نقل کرده است. متن روایت بدین صورت است:
قال الصادق عليه السلام:
«إن لله حرما وهو مكة، ولرسوله حرما وهو المدينة، ولأمير المؤمنين حرما وهو الكوفة ولنا حرما وهو قم، وستدفن فيه امرأة من ولدي تسمى فاطمة من زارها وجبت له الجنة. قال عليه السلام ذلك ولم تحمل بموسى عليه السلام أمه.» (بحار الأنوار - العلامة المجلسي - ج ۴۸ص۳۱۷)
یعنی: همانا برای خداوند حرمی است که آن مکه است و برای رسولش حرمی است که آن مدینه است و برای امیرالمومنان حرمی است که آن کوفه است و برای ما حرمی است که آن قم است و بزودی بانویی از فرزندان من در آن جا دفن می شود که هر کس او را زیارت کند بهشت بر او واجب می شود. راوی می گوید: این سخنان را امام، زمانی فرموده بودند که هنوز مادر امام موسی بن جعفر به آن حضرت باردار نشده بودند. 

گر چه اصل این کتاب به دست علامه مجلسی نرسیده بوده و ترجمه آن نزد ایشان بوده است، ولی از این کتاب با عنوان کتاب معتبر یاد کرده اند. (بحار ج۱ص۴۲)
البته در کتاب تاریخ قم مضمونی شبیه روایت پیش‌گفته نیز از امام موسی بن جعفر نقل شده است. آن حضرت فرمودند:
قم عش آل محمد ومأوى شيعتهم. (بحار الأنوار - العلامة المجلسي - ج ۵۷ - ص ۲۱۴)
یعنی: قم آشیانه آل محمد و ماوای شیعیان آنان است. 

در مجامع روایی تعداد قابل توجهی از روایات وجود دارد که برای قم و اهل آن در آخرالزمان جایگاه بسیار مهمی را تعریف کرده است که نظیر این جایگاه برای سایر شهرها بیان نشده.
روایاتی که قم را مهم ترین شهر دوره آخرالزمان دانسته اند تا چه اندازه قابل اعتماد هستند؟
 

** چنین تعبیری (بعنوان مهم ترین شهر) در روایات وجود ندارد. اما در مجامع روایی تعداد قابل توجهی از روایات وجود دارد که برای قم و اهل آن در آخرالزمان جایگاه بسیار مهمی را تعریف کرده است که نظیر این جایگاه برای سایر شهرها بیان نشده است. بنابر این از این روایات می توان به جایگاه بی بدیل این شهر مقدس و نقش آفرینی فوق آلعاده و منحصر به فرد اهل آن در آخرالزمان پی برد. 

این نقش ها عمدتا نقشی است که اهل این شهر در حوزه تعمیق بخشی و بسط معارف اهل بیت (س) در زمان غیبت امام مهدی(عج) و یاری و همراهی با آن حضرت در زمان ظهور بر عهده دارند. 

برخی از روایات بدین قرارند:
امام صادق (ع) فرمودند:
وسيأتي زمان تكون بلدة قم وأهلها حجة على الخلائق ، وذلك في زمان غيبة قائمنا عليه السلام إلى ظهوره ولولا ذلك لساخت الأرض بأهلها، (بحار الأنوار - العلامة المجلسي - ج ۵۷ - ص ۲۱۳)
و البته زمانى آيد كه شهر قم و مردمش حجت بر همه آفريده‏ها باشند و آن در زمان غيبت امام قايم عليه السّلام تا ظهورش، و اگر آن نباشد زمين اهلش را فرو برد. 

باز از آن حضرت چنین روایت شده است:
ستخلو كوفة من المؤمنين ويأزر عنها العلم كما تأزر الحية في جحرها، ثم يظهر العلم ببلدة يقال لها قم، وتصير معدنا للعلم والفضل حتى لا يبقى في الأرض مستضعف في الدين حتى المخدرات في الحجال، وذلك عند قرب ظهور قائمنا، فيجعل الله قم وأهله قائمين مقام الحجة، ولولا ذلك لساخت الأرض بأهلها ولم يبق في الأرض حجة، فيفيض العلم منه إلى سائر البلاد في المشرق والمغرب، فيتم حجة الله على الخلق حتى لا يبقى أحد على الأرض لم يبلغ إليه الدين والعلم، ثم يظهر القائم عليه السلام ويسير سببا لنقمة الله وسخطه على العباد، لان الله لا ينتقم من العباد إلا بعد إنكارهم حجة(بحار الأنوار - العلامة المجلسي - ج ۵۷ - ص ۲۱۳)
بزودى كوفه از مؤمنان تهى شود و
ما در عصر غیبت قادر به تاسیس جامعه ای که تمام شاخصه های جامعه موعود را داشته باشد، نیستیم. بلکه ما موظف به تشکیل جامعه منتظر هستیم؛ جامعه منتظر جامعه ای است که زمینه های بسط ید معصوم را فراهم کرده و ظرفیت تحمل او را دارد و امام زمانش را در رسیدن به اهدافش یاری می کند
دانش از او نهان شود، چنانچه مار در سوراخش نهان شود، سپس دانش در شهرى پديد شود كه قمش گويند، و معدن علم و فضل شود تا آنجا كه در روى زمين هيچ نادانى نسبت بدين نماند تا برسد به نوعروسان پرده‏نشين، اين نزديك به ظهور قائم ما باشد و خدا قم و مردمش را مقام حجت سازد، و اگر آن نباشد، زمين اهلش را فرو برد و حجتى در زمين نماند، و دانش از آن به همه بلاد منتشر شود در مشرق و مغرب و حجت خدا بر مردم تمام شود. تا كسى در روى زمين نماند كه علم و دين بدو نرسد، سپس قائم ظهور كند و سبب انتقام و خشم خدایى بر بنده‏ها شود، زيرا خدا از بنده‏ها انتقام نگيرد مگر پس از اينكه حجت را انكار كنند. 

از آن حضرت در روایتی دیگر چنین نقل شده است:
قال لي: أتدري لم سمي قم؟ قلت: الله ورسوله وأنت أعلم. قال: إنما سمي قم لان أهله يجتمعون مع قائم آل محمد - صلوات الله عليه - ويقومون معه ويستقيمون عليه وينصرونه (بحار الأنوار - العلامة المجلسي - ج ۵۷ - ص ۲۱۶) 
امام ششم عليه السّلام به من فرمود: مي دانى چرا قم نام شد؟ گفتم خدا و رسولش و شما داناتريد، فرمود: براى آنكه مردمش با قائم آل محمّد صلوات اللَّه عليه بپا خيزند و بر او استوار مانند و او را يارى كنند.

• اگر بخواهیم زمینه سازی ظهور را از شهر قم آغاز کنیم چه اقداماتی باید انجام دهیم؟ 

** برای این مهم ما به چهار گام نیاز داریم:
گام نخست، داشتن تصویری از زمینه سازی است و اینکه اساسا ماهیت زمینه سازی چیست و برای تحقق آنچه باید کرد.
گام دوم، داشتن تصویر درستی از هدفی است که به دنبال آن هستیم. ما می خواهیم به کجا برسیم؟ آیا هدف ایجاد جامعه موعودی است که در روایات از ان سخن گفته شده یا هدف ایجاد جامعه منتظر است؟
گام سوم، داشتن تصویری درست از ظرفیت ها و قابلیت های شهر قم است و شناسایی فرصت های موجود در آن.
و گام آخر، داشتن تصویری روشن از کمبودها و محدودیت هاست و تهدید هایی که وجود دارد و می تواند مانع رسیدن ما به اهدافمان باشد. 

تفصیل مطالب عنوان شده را باید در جای خود پی گرفت. ولی اجمالا می توان گفت ما در عصر غیبت قادر به تاسیس جامعه ای که تمام شاخصه های جامعه موعود را داشته باشد، نیستیم. بلکه ما موظف به تشکیل جامعه منتظر هستیم؛ جامعه منتظر
شاید یکی از اسرار قرار گرفتن مسجد مقدس جمکران در کنار شهر قم و نیز قرار گرفتن مسجد مقدس سهله که منسوب به امام عصر است در کنار شهر مقدس نجف که در طول هزار سال پایگاه فقاهت و معارف اهل بیت بوده، این باشد که در کنار پیوند عاطفی با امام عصر باید از بعد معرفتی نیز غفلت نکرد و مومنان باید در ارتباط با امام زمانشان هم از جهت فکری و معرفتی به رشد برسند و هم احساسات و عواطفشان را از چشمه سار امام لبریز کنند.
جامعه ای است که زمینه های بسط ید معصوم را فراهم کرده و ظرفیت تحمل او را دارد و امام زمانش را در رسیدن به اهدافش یاری می کند و زمینه سازی هم چیزی جز ایجاد چنین ظرفیتی نیست که با عمل به شریعت با تمام ابعاد و جوانبش دست یافتنی است. 

مهم ترین فرصت های موجود شهر قم وجود پایگاه عظیم علمی و فقهی این شهر است که به برکت وجود مضجع شریف حضرت معصومه (س) و حضور اندیشمندان بزرگ عالم تشیع پیوسته در طول تاریخ منبع سرشاری از فیوضات علمی و معنوی بوده است.
در کنار این پایگاه فکری و عقیدتی، مسجد جمکران وجود دارد که منبع عظیمی برای جهت دهی به احساسات و عواطف مومنان است. شاید یکی از اسرار قرار گرفتن مسجد جمکران در کنار شهر قم و نیز قرار گرفتن مسجد مقدس سهله که منسوب به امام عصر (عج) است در کنار شهر مقدس نجف (عراق) که در طول هزار سال پایگاه فقاهت و معارف اهل بیت (س) بوده است، این باشد که در کنار پیوند عاطفی با امام عصر (عج) باید از بعد معرفتی نیز غفلت نکرد و مومنان باید در ارتباط با امام زمانشان هم از جهت فکری و معرفتی به رشد برسند و هم احساسات و عواطفشان را از چشمه سار امام لبریز کنند. 

از تهدیدها می توان به فقدان نگاه فراگیر و جهانی اشاره کرد اگر امام مهدی (عج)، مهدی امت‌هاست (السلام علی مهدی الامم) باید او را برای همه خواست و به تناسب آن باید همه را با او آشنا کرد و همه را برای آمدنش مهیا کرد ما نمی توانیم در مقام حرف از مهدی امت ها سخن بگوییم، ولی در مقام رفتار و برنامه ریزی طوری عمل کنیم که گویا امام مهدی (عج) به ما اختصاص دارد. 

این نگاه اقتضائاتی دارد و حوزه های علمیه و دستگاه های فرهنگی و تبلیغی باید با این نگاه سیاستگذاری و برنامه ریزی کنند. حوزه علمیه قم باید از چنان امکاناتی برخوردار باشد که هر کس از هر نقطه دنیا خواست درباره اسلام و مکتب اهل بیت (س) و امام مهدی (عج) مطالعه کند، بتواند به سهولت در آنجا حضور یابد و پاسخ پرسش های خود را بیابد. هم با انبوه تولیدات علم دینی و دین شناسان خبره مواجه شود و هم از نظر امکانات لازم برای تحقیق و پژوهش و سایر امکانات رفاهی در مضیقه نباشد این درحالی است که ما هنوز قادر به تامین حداقل امکانات برای طلاب خودمان هم نیستیم. 

و البته توقع ایجاد چنین امکانات وسیعی از سوی مراجع معظم تقلید به دلیل محدودیت منابع مالی در اختیارشان توقع نابجایی است، بنابر این برای این مهم باید عزم ملی کرد و مقامات مسوول باید در کنار همه کارهای مثبتی که تاکنون انجام داده اند، با تمام امکاناتشان به میدان بیایند. 

انتهای پیام/گ/0/