ترکمنی به حرفه خبرنگاری نیز علاقه دارد و در دفتر ارشاد اسلامی زنان افغانستان، خبرنگار بوده است. ما با این شاعر جوان درباره شعر آیینی صحبت کردیم که گفت وگوی ما با ایشان را می خوانید:
ـ سرودن شعر را از چه زمانی آغاز کردید؟
شعر من از من و با من پیش آمده است. چندین سال شعرهایم فقط حرف هایی بوده که در خلوت با من زندگی می کرد، ولی به طور جدی سه ـ چهار سال پیش، شعرهایم با من نفس کشیده و تپیده.
ـ به چه سبک شعری علاقه دارید؟
نه در شعر کلاسیک و نه در شعر نو، هیچکدام خودم را محدود نکرده ام. فقط دنبال چیزهای جدیدم. بنابراین در هر دو سبک تجربه هایی به دست آوردم.
ـ چه شد به شعر علاقه پیدا کردید و اولین شعری که سرودید در چه زمینه ای بود؟
در خانواده ما شعر همخانه بوده است و فکر کنم برای من با توجه به پیش زمینه هایی که بوده، غیرارادی
” هر شعری تأثیر خودش را دارد. خواه مذهبی، خواه غیرمذهبی. شعری بوی مذهب می دهد که بوی عشق بدهد. “
مثل بچه ای که حرکات غیرارادی انجام می دهد، شعرم جوشیده. طبیعی است که اولین شعرهایم به خاطر عاشقانه هایی که می خواندم و سن و سالی که داشتم عاشقانه بود، ولی با توجه به صمیمیتی که کم کم در درونم پیدا شد، در اولین شعرم باورهایم را بیان کردم، بیان عقاید یک زن!
ـ شما موقع سرودن شعر چقدر به مخاطب و سلیقه آنها فکر می کنید؟ زمانی بود که وقتی شعرم را می خواندند، برایم اهمیت داشت که از من تعریف کنند، یعنی سعی می کردم همه از شعرم راضی باشند. حالا فکر می کنم فقط باید به عقایدم احترام بگذارم و طبیعی است که هر کس عقیده ای دارد.
ـ وقتی می خواهید شعر بگویید به موضوع شعر فکر می کنید؟
شعر یعنی زندگی، یعنی اینکه به موضوع شعرت آگاه باشی و با آن زندگی کرده باشی. موضوع شعر باید حاصل احساساتی باشد که در درونت رشد کرده و حالا باید بیرون ریخته شود.
ـ آیا سفارش دادن به شاعر در خصوص سرودن شعر، درست است؟
اگر شاعری، شاعر باشد؛ بدون هیچ سفارش و فرمول خاصی، به آنچه دل فرمان می دهد، عمل می کند و با توجه
” اطلاعات در هر شعری لازم است. شاعر مذهبی نیازمند اطلاعات بسیاری است. من اگر ندانم حضرت علی (ع) چگونه و چطور به شهادت رسیده، نمی توانم در این باره شعر بسرایم. “
به دیدگاه خود، شعری می سراید که هماهنگ با باور و تجربه و دنیای خویش باشد. در غیر این صورت، میان شاعر و خیاط چه فرقی است؟ پس باید شاعر هم سفارش بگیرد و شعر سفارشی تحویل دهد.
ـ آیا شعرها با درون مایه دینی تأثیرگذارند؟
هر شعری تأثیر خودش را دارد؛ خواه مذهبی باشد، خواه غیرمذهبی. مهم این است که به دل مخاطب بنشیند.
ـ در جامعه به چه اندازه به شعر دینی بها داده می شود و در مواردی سرمایه گذاری؟
در حال حاضر در همه جوانب زندگی رکود و سستی به چشم می آید. پس نمی توان از این جامعه توقع توجه به فرهنگ، به ویژه توجه به شعر را داشت. تنها راه این است که هر شاعر و هر فرهنگی به راه خودش ادامه دهد تا جا باز کند.
ـ در ادبیات ما به شعر انتظار بسیار پرداخته می شود. به نظر شما بیشتر قالب های شعر انتظار چیست؟ فکر می کنم شاعران بیشتر در قالب غزل و شعر سپید، انتظار را توصیف کرده اند.
ـ اطلاعات بالای مذهبی چقدر در سرودن شعر آیینی اهمیت دارد؟ اطلاعات در هر شعری لازم است. شاعر مذهبی نیازمند اطلاعات بسیاری است. من اگر ندانم حضرت علی (ع) چگونه و چطور به شهادت رسیده، نمی توانم در این باره شعر بسرایم.
ـ
به نظر شما شاعران آیینی
” ارزش شعرش وقتی مشخص می شود که از ته قلب به این کار پرداخته باشد و طبیعی است، هر چه از دل برآید، لاجرم بر دل نشیند. “
بیشتر با اعتقاد قلبی کار می کنند یا با انگیزه حضور در جشنواره ها؟
بستگی به شخصیت فرد دارد. ممکن است برای شاعری سرودن شعر یعنی کسب لقمه نانی باشد که متأسفانه چنین شاعرانی کم نیستند. اینها کسانی اند که به لقب و نشان بیشتر اهمیت می دهند. در نتیجه شعر آنها کوششی است، نه جوششی.
ـ شعر آیینی شامل چه موضوع هایی می شود؟
همه موضوع ها.
ـ چگونه می توانیم پی به ارزش شعر ببریم؟
وقتی شاعری به خود احترام گذاشت، یعنی به شعرش احترام گذاشته و ارزش شعرش وقتی مشخص می شود که از ته قلب به این کار پرداخته باشد و طبیعی است، هر چه از دل برآید، لاجرم بر دل نشیند.
ـ آیا در شعر دینی می توان از تخیل بهره گرفت؟
صددرصد. من می توانم در شعر مذهبی، حضرت فاطمه (س) را به گل سپید یا سرخ تشبیه کنم و از تخیل سود بجویم تا به زیباترین شکل حضرت را به تصویر بکشم.
ـ کدام شعر ماندگارتر است، جوششی یا کوششی؟ شعر جوششی همیشگی است و شعر کوششی، گذرا.
ـ
در حال حاضر به شعر عاشقانه و ترانه ها بیشتر توجه می شود یا شعر دینی؟ علت آن چیست؟ به شعر عاشقانه و ترانه توجه می
” بیگانگی مردم با دین و مذهب باعث شده که هم شعر و هم شاعران آیینی کمرنگ شوند. “
شود و دلیل آن نوعی بی خبری از مذهب است و اشتیاق برای گذراندن وقت.
ـ چه آسیب هایی شعر دینی را تهدید می کند؟ بیگانگی مردم با دین و مذهب باعث شده که هم شعر و هم شاعران آیینی کمرنگ شوند.
ـ به نظر شما اگر امام زمان (عج) ظهور کند، چه نظری درباره شعر و شاعران امروزی خواهد داشت؟ نمی دانم. به گمانم هر اندیشه ای فرصت گفتن خواهد داشت.
ـ نام چه کسی شایسته روز ملی شعر و ادب فارسی است؟
همان نام روز ملی و شعر و ادب فارسی.
ـ به نظر شما درباره اشعاری که مداحان بهره می برند، چیست؟ این اشعار بیشتر تکراری است و حرف جدیدی زده نمی شود.
ـ اینکه مداحان ما از فن شعر و تاریخ اسلام بی خبرند، چه تأثیری بر مخاطب می گذارد؟
گاهی باعث گمراه کردن مخاطب می شود، یعنی ممکن است درباره روزی که اصلاً وجود نداشته، حرف بزنند و تاریخ را وارونه بیان کنند.
ـ به نظر شما مداحان باید از شعر چه کسانی برای مداحی استفاده کنند؟
بیشتر باید از شاعران مذهبی استفاده کنند. چنین شارعرانی چون با تاریخ آشنا هستند، می توانیم به شعر های شان اعتماد کنیم.
گفت و گو: فرشید قره لی