به گزارش آینده روشن به نقل از رسول جعفریان، مجموعه حاضر شامل 21 مقاله در زمینه مباحث مختلف تاریخی است که برخی از آنها پیش از این نشر یافته و برخی برای نخستین بار در این جا به چاپ می رسد.
نخستين مقاله سندي است مربوط به پرسش شاه عباس اول از شيخ لطف الله اصفهاني و پاسخ او كه حاوي اطلاعاتي در بارة مسائل ديني و موقعيت علما در اين دوره است.
دومين مقاله درباره برخي از قبايل شيعه عرب شامل خزاعه، عبدالقيس و بنياسد است. بسياري از اينان در عراق و ايران مستقر شده و تشيع را در اين كشورها بسط دادند.
سنگ قبر يا مقام در باره سنگی است که از آن به عنوان کهن ترین سنگ قبر مرقد امام رضا یاد می شود اما در واقع سنگ مقام است.
تعامل مذهبي ايران و عراق در دويست سال گذشته عنوان چهارمين مقاله اين مجموعه است.
پنجمين مقاله گزارشي از كتاب فتوح المجاهدين در نقد ملامحمد طاهر قمي است كه حاوي فوائد با ارزشي از قم عصر صفوي و مناسبات حكومتي و نقش علما در آن است.
ششمين مقاله سفرنامه ژاپن است.
هفتمين، هشتمين و نهمين اين مقالات، سه مقاله كوتاه در باره تشيع با «عنوان تشيع يا اسلام اعتدالي»، «تشيع مكتب حكمت و سنّت» و «تشيع آيين نه فرقه» است.
دهمين مقاله كه كوتاه هم هست در باره ابوالسعادات اسعد بن قاهر بن شفروه و اثري از اوست كه به تازگي نشر يافته است. در مقدمه اين اثر اشارت مهمی به خبر حمله مغول به اصفهان آمده كه اين مقاله گزارش آن بخش است.
يازدهمين مقاله گزارش و مقدمه كتابي است از مؤلفي كه به سمت مدرسي از سوي شاه سليمان صفوي به شهر شماخي رفته و در مجله آينه ميراث ش 36 - 37 چاپ شده است.
دوازدهمين مقاله خاطراتی از آيت الله انواري مربوط به زندگی سیاسی وی و خاطرات زندان ایشان است.
سيزدهمين مقاله با عنوان ترويج نگرش خوشبينانه توسط رسول خدا «ص» در خصوص تغيير دادن اسامي مشركانه و بدبينانه مردم توسط آن حضرت است.
چهاردهمين مقاله تصحيح متني با عنوان جواهر التاريخ المكي است كه در موضوع تاریخ حرم مکی و اشاراتی به نقش دولت مغولی هند شامل اکبر و جهانگیر در این باره است.
پانزدهمين مقاله با عنوان تعامل مذهبي ساكنان جنوبي و شمالي خليج فارس در باره روابط مذهبی ساکنان عرب و فارس در جنوب و شمال خلیج فارس است.
شانزدهمين مقاله گزارش تفصيلي سفرنامه عياشي است كه يكي از بزرگترين سفرنامههاي حج باقي مانده از تمدن اسلامي است و اطلاعاتي هم در باره ايرانيان دارد. این مقاله در کتاب ماه تاریخ و جغرافیا (111 - 112) چاپ شده است.
و هفدهمين مقاله نیز گفتگو درباره کتاب «تأملي در نهضت عاشورا»ست.
هيجدهمين مقاله «نگاهي به ادوار تمدن اسلامي» است.
نوزدهمين تا بيست و يكمين مقاله در باره سه سفرنامه حج از ابن بطوطه، ناصر خسرو و ابن جبير است كه با تأكيد بر راههاي حج از ديد سفرنامههاي ياد شده نوشته شده است.
شانزدهمین دفتر «مقالات تاریخی» نوشته رسول جعفریان، شامل سه مقاله كوتاه درباره تشيع با عنوان «تشيع يا اسلام اعتدالي»، «تشيع مكتب حكمت و سنّت» و «تشيع آيين نه فرقه» است.
