کد مطلب : 33270

در انتظار نوروزي كه قائم آل محمد(ص ) ظهور خواهد كرد
مفاتيح الجنان شيخ قمي روايتي از « معلي بن خنيس » را درباره نوروز ذكر كرده است كه اعمال اين روز و دعاي مربوط به آن را همراه دارد. در بحارالانوار مجلسي روايات معلي بن خنيس را به تفصيل آورده است . در آن روايات به فضيلت و برتري و برتري اين روز نسبت به ساير ايام بسيار پرداخته است ويكي از روايات مفصل معلي بن خنيس نوروز را اين گونه تجليل كرده است : نوروز روزي است كه كشتي نوح بر كوه جودي قرار گرفت روزي است كه جبرئيل بر نبي (ع ) نازل شد روزي است كه رسول اكرم (ص ) علي (ع ) را بردوش كشيد تا بت هاي قريش را از بالاي كعبه رمي كند روزي است كه نبي (ع ) به وادي جن رفت و از ايشان بيعت گرفت روزي است كه براي علي (ع ) از مردم بيعت گرفت (غدير خم ) روزي است كه قائم آل محمد(عج ) ظهور خواهد كرد و روزي است كه امام عصر(عج ) بر دجال پيروز خواهد شد.

و اما روايت خنيس به نقل از امام صادق (ع ) در مفاتيح الجنان اينچنين است : فرمود : « چون نوروز شود غسل كن و پاكيزه ترين جامه هاي خود را بپوش و به بهترين بوي هاي خوش خود را معطر گردان . پس چون از نمازهاي پيشين و پسين و نافله هاي آن فارغ شدي چهار ركعت نماز بگذار يعني هر دو ركعت به يك سلام و در ركعت اول بعد از حمد ده مرتبه سوره قدر (اناانزلنا) و در ركعت دوم بعد از حمده ده مرتبه سوره قل يا ايهاالكافرون و در ركعت سوم بعد از حمد ده مرتبه قل اعوذ برب الناس و قل اعوذبرب الفلق را بخوان و بعد از نماز به سجده شكر برو و اين دعا را بخوان : اللهم صل علي ... و بسيار بگو يا ذالجلال والاكرام . » همان طور كه مشاهده مي شود اين روز نيز چون اعياد اسلامي با غسل كردن پوشيدن جامه نو و معطر گرديدن به بوي هاي خوش و روزه داشتن آغاز مي شود ضمن آنكه نمازي مشابه نمازهاي ساير اعياد اسلامي دارد.

« نوروز » در قرآن
« اللهم ربنا انزل علينا مائده من السما تكون لناعيدا لاولنا و آخرنا و آيه منك و ارز قناوانت خيرالرازقين .

واژه عيد تنها يك مرتبه در قرآن در سوره مائده آيه ۱۱۴ به كار رفته است . در تفسير نمونه ذيل اين آيه آمده است : « عيد در لغت از ماده عود به معني بازگشت است ; لذا به روزهايي كه مشكلات از قوم و جمعيتي برطرف مي شود و به پيروزي ها و راحتي هاي نخستين باز مي گردد عيد گفته مي شود و در اعياد اسلامي به مناسبت اينكه در پرتو اطاعت اسلامي به مناسبت اينكه در پرتو اطاعت يك ماه مبارك رمضان و يا انجام فريضه بزرگ حج صفا و پاكي فطري نخستين به روح و جان باز مي گردد و آلودگي هاي خلاف فطرت از ميان مي رود; عيد گفته شده است . »

موضوع ديگري كه در اين ارتباط مطرح است و در تفاسير قرآن كريم به آن اشاره شده رويش دوباره گياهان و رستاخيز طبيعت است كه چگونگي زنده شدن مردگان و زندگي و حيات پس از مرگ را به زندگي مجدد در گياهان در طبيعت و فصل بهار تشبيه كرده است .

بنابر اين در انديشه اسلامي كه برگرفته از آيات و روايات است نوروز همانند رستاخيز است .

نوروز با نخستين عيد غدير مطابقت دارد
نوروز آداب و رسوم ديرينه كشور ماست كه مردم آن را جشن مي گيرند; سنتي ايراني كه پس از ورود اسلام به ايران مورد اقبال مسلمانان قرار گرفت و برخي از آداب و رسوم آن با ارزشهاي اسلامي همخواني يافت .

جشن نوروز تا پيش از حكومت عباسيان كه ايراني ها بشدت تحت سلطه بودند كمتر مطرح مي شد و از دوره حكومت عباسي كه ايرانيان بر قدرت مسلط شدند نوروز با رنگ و بوي ديني مطرح شد. حتي در دوره صفوي كه آيين شيعه مذهب رسمي ايران اعلام مي شود بر پيوند نوروز با عناصر آيين شيعه تاكيد مي گردد. از جمله اين عناصر تاكيد بر انطباق نوروز با نخستين عيد غدير و روز اعلام خلافت اميرالمومنين علي (ع ) است . در واقع با ورود اسلام به ايران نوروز با معيارهاي اسلامي مطابقت يافت .

نوروز روزي است كه ابراهيم (ع ) بت ها را شكست
« از حضرت موسي بن جعفر(ع ) آمده است كه : اين روز بسيار كهن است . در نوروز خداوند از بندگان پيمان گرفت تا او را پرسش كنند و براي او شريك قائل نشوند و به آيين فرستادگانش در آيند و دستورشان را بپذيرند و آن را اجرا كنند و آن نخستين روزي است كه آفتاب دميد و بادهاي بار دهنده وزيد و گل هاي زمين پديد آمد و هم جبرئيل بر پيامبر(ص ) نازل شد و نيز روزي است كه ابراهيم بت ها را شكست و هم پيامبر علي (ع ) را بردوش خود گرفت تا بت هاي قريش را از كعبه بيرون انداخت . »

از حضرت صادق (ع ) نقل و روايت شده است كه در اين روز كشتي نوح بر كوه جودي به زمين نشست و نيز روايت كرده اند كه خلقت عالم در چنين روزي انجام پذيرفت و حضرت ابراهيم (ع ) دراين روز عليه بت ها قيام نموده است . موسي (ع ) دراين روز بني اسرائيل را از قيد اسارت نجات داده و از رودخانه نيل گذشته است .

از امام جعفر صادق روايت نموده اند كه به معلي بن خنيس درباره نوروز فرموده است . « اي معلي نوروز روزي است كه خداي تعالي عهدنامه از ارواح بندگان خود گرفته كه او را بندگي نمايند و ديگري را با او شريك مسازند و ايمان بياورند به فرستاده ها و حجت هاي او ائمه معصومين (ع ) و اول روزي است كه آفتاب طلوع كرده و بادي كه درختان را بارور مي سازد وزيده و خرمي زمين آفريده شده و روزي كه كشتي نوح بر زمين قرار گرفته و... »

نوروز روز احسان و انفاق است
جمعه فطر اضحي و غديرخم مهم ترين روزهايي هستند كه از آنها در روايات اسلامي با عنوان « عيد » يادشده است و هر يك از اين روزها اعمال و آداب و مراسم مشترك يا خاص خود را دارند. مهم ترين اعمال و آداب مشترك اين اعياد عبارتند از : غسل كردن و حمام كردن پوشيدن جامه نيكو استعمال بوي خوش خواندن نماز و ادعيه ضمن آنكه هر يك از آنها اعمال ويژه خود را نيز دارند. نكته جالب توجه در اين اعمال و آداب و ادعيه آن است كه غالبا به نزول فرشتگان و ارواح وارستگان و فرودآمدن بركات آسماني اشاره مي شود. چنانكه تلاوت سوره قدر به منظور اشاره به قدر و شرف و عظمت اين اعياد و تاكيد بر نزول فرشتگان و « روح » از آسمان مانند آن نوعا در نمازهاي ويژه اين اعياد مطرح است . در شب جمعه ملائكه از آسمان به زير مي آيند با قلم هاي طلا و صحيفه هاي نقره و در پسين پنجشنبه و شب جمعه و روز جمعه تا غروب آفتاب جز صلوات بر محمد(ص ) و آل او چيز ديگري نمي نويسند. شب عيد اضحي (قران ) از ليالي متبركه است و يكي از آن چهار شبي است كه نگاه داشتن احيا در آن شب توصيه شده است چرا كه درهاي آسمان در اين شب باز است . در روايات آمده است كه فضيلت شب عيد فطر كمتر از شب قدر شب نزول قرآن ملائكه و روح نيست . عيد غديرخم نيز از عظيم ترين اعياد است و نامش در آسمان روز عهد معهود است و آن روزي است كه حضرت رسول (ص ) امير المومنين (ع ) را به خلافت خود برگزيد. احسان و انفاق در اين روز چون شب قدر اجري چندين برابر روزهاي ديگر دارد. گفتني است كه در بعضي از ادعيه مربوط به اين اعياد وسعت رزق از خداوند متعال كه خيرالرازقين است درخواست مي شود.

نماز عيد نوروز
نماز عيد نوروز مشتمل است بر قرائت سوره حمد و سوره هاي قدر كافرون توحيد فلق و ناس و بسيار شبيه به نمازي است كه ضمن آداب و اعمال روز جمعه و همين طور اعمال روز عيد غدير خم وارد شده است . از آنجا كه قرائت سوره قدر در نماز عيد نوروز توصيه شده است مي توان دريافت كه عيد نوروز نيز چون ديگر اعياد اسلامي با نزول بركات و آيات الهي همراه بوده است . تاكيد بر قرائت سوره هاي كافرون توحيد معوذتين نيز مي تواند اشاره به درخواست دفع انواع شرور و بدي ها داشته باشد.

دعاي عيد نوروز
دعاي مخصوص عيد نوروز با درود و صلوات بر رسول اكرم (ص ) و آل او و اوصيا و همه انبيا و رسولان آغاز مي شود. آن گاه با فرستادن درود بر ارواح و اجساد ايشان ادامه مي يابد. در اين دعا آمده است : « هذا الذي فضله و كرمته و شرفته و عظمته خطره » اين فراز با اندكي جابجايي در كلمات در دعاي مخصوص ماه مبارك رمضان ماه نزول قرآن نيز آمده است . فراز پاياني دعاي مخصوص عيد نوروز « اللهم ... ما فقدت من شي فلا تفقدني عونك عليه حتي لا اتكلف مالا احتاج اليه يا ذالجلال و الاكرام » از آن جهت كه در آن سخن از گم شدن و گمشده ها به ميان مي آيد بيش از اندازه قابل توجه است زيرا; عيد نوروز همان روزي است كه حضرت سليمان (ع ) انگشتري خويش را پس از مدتي پيدا كرده است .

« عيد » روزي است كه سود معنوي نصيب انسانها شود
« عيد » روزي است كه در آن سود و منفعتي به دست بيايد و در شرع مقدس اسلام روزهاي غدير قربان و فطر عيد ناميده مي شوند كه در عيدالضحي قرباني و در عيد فطر زكات فطره مطرح است و در غدير حضرت علي (ع ) به امامت منصوب شدند. همچنين مي توان گفت ; عيد آن روزي است كه در آن نماز ويژه اي برگزار كنند يا روزي است كه مجمعي در آن فراهم آيد و يا آنكه عيد روزي است كه خلق از ماتم به شادماني « عود » كنند يا روزي است كه تفاوتي ميان درويش و توانگر نباشد يا آنكه « عيد » روز شريف و ارجمندي مي تواند باشد . از آيه ۱۱۴ سوره مائده استفاده مي شود كه حضرت عيسي مسيح (ع ) روز نزول مائده را كه سال روز وقوع يك معجزه الهي در تاريخ است براي همه انسان ها « عيد » قرار داده است تا اين روز آيت و حجتي از جانب خداوند براي مردمان در تمامي اعصار بوده باشد و به ميمنت اين ديده پربركت همه ساله شادماني و خجستگي آن روز تكرار شود. از آنجا كه « مائده » به معناي خوان پرنعمت تنها دوبار در سوره مائده آمده است . مي توان گفت : نزول رزق از آسمان به درخواست حضرت عيسي مسيح (ع ) ويژگي خاصي داشته كه به خاطر آن عنوان « مائده » را به خود گرفته است . راغب اصفهاني مي گويد : « مائده طبق و خواني است كه در آن طعام باشد كه هم به آن طبق و هم به طعام مائده گفته مي شود. بنابراين عيد در اين آيه اشاره دارد به نزول يك بركت آسماني در پوشش طبق يا طبق هايي از طعام و خوردني كه مي تواند تكرار و بازگشت آن روز نيز همان بركات را به همراه داشته باشد و از اين جهت آيت و حجتي ديگر از جانب خداوند متعال براي انسان ها و فرصتي ديگر براي ايجاد ارتباط با خدا و ذكر و ياد او در دل ها و زيان ها باشد.

مرجع : سايت خبری تبیان