کد مطلب : 33900

در اين بخش از دعا مى‏توان به چند نكته اشاره كرد:

الف) ادب دعا: كه مبادا لطف و عنايت الهى سبب شود كه ما ادب دعا و ادب حضور را فراموش كرده و در برابر پروردگار خود را طلب‏كار بدانيم زيرا ما هيچگونه حقى بر خداوند نداريم كه آن را مطالبه كنيم.

ب) آنكه دعاهاى ما بى پاسخ نمى‏ماند و وعده الهى به مقتضاى (اذا سئَلَكَ عِبادى عَنّى فإنّى قريبٌ أجيبُ دَعْوةَ الداعِ إذادَعانِ...» عملى خواهد شد.

ج) آنكه مبادا تأخير در پاسخ سبب نوميدى شود چون بعضى از خواسته‏هاى ما به صلاح ما نيست و خدا صلاح ما را بهتر مى‏داند و آنرا به آينده موكول مى‏كند و اين آينده ممكن است روز قيامت باشد چه بسا تقاضايى كه در دنيا عملى نيست، زيرا دنيا دار تزاحم است و بندگان خدا گاهى چيزهاى متضاد مى‏خواهند كه در محدوده اين عالم و در جهان ماده قابل تحقق نيست و به قول شاعر:

هر كه نقش خويشتن بيند در آب
برزگر باران و گازر آفتاب

دو دشمن هر يك پيروزى خود و شكست حريف را مى‏خواهند و جمع پيروزى و شكست براى هر دو امكان ندارد پس خداوند دعاها را بر طبق حكمت و نظام احسن مستجاب مى‏فرمايد و در صحنه تزاحم دعاى مؤمنان با پاداش نيك و دعاى كافران با پاداش متناسب به اجابت مى‏رسد و احيانا اگر براى كافران در ظاهرپيروزى ديده مى‏شود اين پيروزى به خير آنها نيست. و اين گونه رخ دادها ممكن است در واقع براى مؤمنان آزمايش و براى كافران و املاء و استدراج باشد خداوند در قرآن مى‏فرمايد:

والذين كذّبوا بآياتنا سنستدرجهم من حيث لا يعلمون
آنانكه آيات ما را تكذيب كنند آنها را به تدريج نابود مى‏كنيم.

و نيز مى‏فرمايد:
ولايَحْسَبَنَّ الَّذينَ كَفَرُوا أَنَّما نُمْلى لَهُم خيرٌ لانفسهم إنَّما نُملى لهم لِيَزدادوا إثْما و لَهُم عذاب مهين
كافران گمان نكنند كه اين مهلت چند روزه به سود آنها است ما آنها را مهلت مى‏دهيم تا به گناه خويش بيفزايند و گرفتار عذابى دردناك شوند.

در برابر اگر مؤمنان دچار درد و رنج مى‏شوند براى آن است كه سره از ناسره (خالص از ناخالص) جدا شود و مؤمنان مخلص از پاداش بيشتر بهره گيرند.

پس دعا و درخواست مؤمنان هيچگاه بى پاسخ نمى‏ماند. در روايات اهل بيت عليهم‏السلام آمده است كه مؤمنان در روز قيامت با پاداشهاى بزرگى روبرو مى‏شوند كه خود نمى‏دانند پاداش كدام عمل آنها است به آنها گفته مى‏شود كه اين پاداش دعاهايى است كه در دنيا به اجابت نرسيد و خدا آنرا براى روز نياز و تنگدستى شما ذخيره كرده بود كه اينك به شما اعطا مى‏شود چنانكه در حديثى از امام صادق(ع) آمده است:

إنَّ المؤمنَ لَيَدْعُو اللّهَ عَزَّوَجلَّ فى حاجته فيقول الله عزوجل أخِّرُوا إجابته شوقا الى صوته و دُعائه فاذا كان يَومَ القيامة قال الله عزوجل: عبدى دَعَوْتَنى فأخَّرْتُ إجابَتَك و ثَوابَكَ كذا و كذا و دَعَوْتَنى فى كذا و كذا فَأخَّرت إجابَتَك و ثَوابَكَ كذا و كذا، قال: فَيَتَمَنَّى المُؤمنُ انه لم يُسْتَجَبْ له دعوة فى الدنيا مما يرى مِنْ حُسْنِ الثواب

براستى مؤمن خداى عزوجل را درباره حاجت خود مى‏خواند و خدا دستور مى‏دهد اجابت او را به تأخير اندازيد بخاطر شوقى كه به آواز او دارم آنگاه كه روز قيامت شود خدا مى‏فرمايد اى بنده من تو مرا خواندى (دعا كردى) و من اجابتت را به تأخير انداختم اينك ثواب و پاداش توچنين و چنان است، و باز در باره فلان چيز و فلان چيز مرا خواندى و من اجابتت را به تأخير انداختم و پاداش تو چنين و چنان است آنگاه مؤمن آرزو مى‏كند كاش هيچ دعايى از او در دنيا اجابت نشده بود بخاطر ثواب و پاداش نيكى كه مى‏بيند.

پس هيچگاه از دعا خسته نشويد و همواره خدا را بخوانيد كه لطف پروردگار مرهون دعاهاى شما است چنانكه مى‏فرمايد: قل ما يعبأبكم ربى لولا دعاؤكم...

بگو اگر دعاهاى شما نباشد پروردگار من به شما عنايتى نمى‏كند.

دعا نشانه بندگى و وسيله عروج بنده به سوى خدا است. با دعا و راز و نياز ونماز انسان به معراج مى‏رود و به خدا نزديك مى‏شود و سرّ نماز و حقيقت آن دعا است كه صلوة در اصل به معنى دعا و دعا مغز عبادت است نماز وسيله تقرب هر انسانِ پرهيزكار به خدا است.

فلم ارمولىً كريما اصبر على عبدلئيم منك على يا رب، انك تدعونى فاولى عنك و تتجبب الىّ فاتبغض اليك و تودّد الى فلا اقبل منك كان لى التطول عليك فلم يمنعك ذلك من الرحمة لى و الاحسان الىّ والتفضّل علىّ بجودك و كرمك فارحم عبدك الجاهل وجد عليه بفضل احسانك انك جواد كريم.

خدايا! من هيچ مولاى كريمى را شكيباتر از تو نسبت به بنده لئيم و بخيلى مانند خود نديده‏ام. پروردگارا! تو مرا مى‏خوانى و من از تو روى مى‏گردانم. تو به من محبت مى‏كنى و من دشمنى، تو نسبت به من اظهار دوستى و مودت مى‏كنى و من پذيرا نيستم گويا كه من بر تو منتى و حقى دارم ولى تمام اين برخوردهاى ناشايست من، تو را از رحمت و نيكى و تفضل نسبت به من باز نمى‏دارد. خدايا! رفتار من از روى نادانى است پس بر بنده نادانت مگير و او را مشمول رحمتت قرار داده و با فضل و احسان و كرمت با او رفتار كن كه تو جواد و كريمى.

الحمدلله مالك الملك مجرى الفلك مسخّرالرياح فالق الاصباح ديان الدين رب العالمين
در اين بخش از دعا مى‏گوييم سپاس خداى را كه مُلك جهان از آن او و نظام عالم با تدبير و اراده او سامان مى‏يابد. كشتى‏ها در درياها به اراده او در جريان است و بادها با تسخير وى در نوسان است. اوست كه سينه افق را شكافته و روشنايى بامداد را از آن بيرون مى‏آورد (و تاريكى شب را به روشنى روز تبديل مى‏كند) خدايى كه قانونگذار و آغازگر دين و شريعت است. نظام تكوين و تشريع از سوى او و قانون دين و شريعت از جانب او تنظيم و تدوين مى‏شود زيرا او رب‏العالمين و پروردگار جهانيان است.

اين بخش از دعا در ارتباط با ربوبيت آفريدگار است از اين رو با صفت رب العالمين پايان مى‏يابد.

ادامه دارد ... .

منبع:
کتاب «ترجمه و شرح دعای افتتاح» ، نویسنده: آیت الله محمدرضا مهدوی کنی، ناشر: دفتر نشر فرهنگ اسلامی، تلفن تهران: ۲۲۸۵۶۱۲۴