داخلی     مقاله     انديشه
ترجمه و شرح دعای افتتاح (29)
  «ترجمه و شرح دعای افتتاح» عنوان کتابی است که توسط آیت الله محمدرضا مهدوی کنی تالیف شده است. قسمت های مختلف این کتاب به گونه ای سلسله وار در این بخش برای مطالعه علاقمندان قرار خواهد گرفت.
گزارشگر :
Share/Save/Bookmark
چهارشنبه ۱ ارديبهشت ۱۳۸۹ ساعت ۱۲:۵۴
کد مطلب : 33900
ترجمه و شرح دعای افتتاح (29)
در اين بخش از دعا مى‏توان به چند نكته اشاره كرد:

الف) ادب دعا: كه مبادا لطف و عنايت الهى سبب شود كه ما ادب دعا و ادب حضور را فراموش كرده و در برابر پروردگار خود را طلب‏كار بدانيم زيرا ما هيچگونه حقى بر خداوند نداريم كه آن را مطالبه كنيم.

ب) آنكه دعاهاى ما بى پاسخ نمى‏ماند و وعده الهى به مقتضاى (اذا سئَلَكَ عِبادى عَنّى فإنّى قريبٌ أجيبُ دَعْوةَ الداعِ إذادَعانِ...» عملى خواهد شد.

ج) آنكه مبادا تأخير در پاسخ سبب نوميدى شود چون بعضى از خواسته‏هاى ما به صلاح ما نيست و خدا صلاح ما را بهتر مى‏داند و آنرا به آينده موكول مى‏كند و اين آينده ممكن است روز قيامت باشد چه بسا تقاضايى كه در دنيا عملى نيست، زيرا دنيا دار تزاحم است و بندگان خدا گاهى چيزهاى متضاد مى‏خواهند كه در محدوده اين عالم و در جهان ماده قابل تحقق نيست و به قول شاعر:

هر كه نقش خويشتن بيند در آب
برزگر باران و گازر آفتاب

دو دشمن هر يك پيروزى خود و شكست حريف را مى‏خواهند و جمع پيروزى و شكست براى هر دو امكان ندارد پس خداوند دعاها را بر طبق حكمت و نظام احسن مستجاب مى‏فرمايد و در صحنه تزاحم دعاى مؤمنان با پاداش نيك و دعاى كافران با پاداش متناسب به اجابت مى‏رسد و احيانا اگر براى كافران در ظاهرپيروزى ديده مى‏شود اين پيروزى به خير آنها نيست. و اين گونه رخ دادها ممكن است در واقع براى مؤمنان آزمايش و براى كافران و املاء و استدراج باشد خداوند در قرآن مى‏فرمايد:

والذين كذّبوا بآياتنا سنستدرجهم من حيث لا يعلمون
آنانكه آيات ما را تكذيب كنند آنها را به تدريج نابود مى‏كنيم.

و نيز مى‏فرمايد:
ولايَحْسَبَنَّ الَّذينَ كَفَرُوا أَنَّما نُمْلى لَهُم خيرٌ لانفسهم إنَّما نُملى لهم لِيَزدادوا إثْما و لَهُم عذاب مهين
كافران گمان نكنند كه اين مهلت چند روزه به سود آنها است ما آنها را مهلت مى‏دهيم تا به گناه خويش بيفزايند و گرفتار عذابى دردناك شوند.

در برابر اگر مؤمنان دچار درد و رنج مى‏شوند براى آن است كه سره از ناسره (خالص از ناخالص) جدا شود و مؤمنان مخلص از پاداش بيشتر بهره گيرند.

پس دعا و درخواست مؤمنان هيچگاه بى پاسخ نمى‏ماند. در روايات اهل بيت عليهم‏السلام آمده است كه مؤمنان در روز قيامت با پاداشهاى بزرگى روبرو مى‏شوند كه خود نمى‏دانند پاداش كدام عمل آنها است به آنها گفته مى‏شود كه اين پاداش دعاهايى است كه در دنيا به اجابت نرسيد و خدا آنرا براى روز نياز و تنگدستى شما ذخيره كرده بود كه اينك به شما اعطا مى‏شود چنانكه در حديثى از امام صادق(ع) آمده است:

إنَّ المؤمنَ لَيَدْعُو اللّهَ عَزَّوَجلَّ فى حاجته فيقول الله عزوجل أخِّرُوا إجابته شوقا الى صوته و دُعائه فاذا كان يَومَ القيامة قال الله عزوجل: عبدى دَعَوْتَنى فأخَّرْتُ إجابَتَك و ثَوابَكَ كذا و كذا و دَعَوْتَنى فى كذا و كذا فَأخَّرت إجابَتَك و ثَوابَكَ كذا و كذا، قال: فَيَتَمَنَّى المُؤمنُ انه لم يُسْتَجَبْ له دعوة فى الدنيا مما يرى مِنْ حُسْنِ الثواب

براستى مؤمن خداى عزوجل را درباره حاجت خود مى‏خواند و خدا دستور مى‏دهد اجابت او را به تأخير اندازيد بخاطر شوقى كه به آواز او دارم آنگاه كه روز قيامت شود خدا مى‏فرمايد اى بنده من تو مرا خواندى (دعا كردى) و من اجابتت را به تأخير انداختم اينك ثواب و پاداش توچنين و چنان است، و باز در باره فلان چيز و فلان چيز مرا خواندى و من اجابتت را به تأخير انداختم و پاداش تو چنين و چنان است آنگاه مؤمن آرزو مى‏كند كاش هيچ دعايى از او در دنيا اجابت نشده بود بخاطر ثواب و پاداش نيكى كه مى‏بيند.

پس هيچگاه از دعا خسته نشويد و همواره خدا را بخوانيد كه لطف پروردگار مرهون دعاهاى شما است چنانكه مى‏فرمايد: قل ما يعبأبكم ربى لولا دعاؤكم...

بگو اگر دعاهاى شما نباشد پروردگار من به شما عنايتى نمى‏كند.

دعا نشانه بندگى و وسيله عروج بنده به سوى خدا است. با دعا و راز و نياز ونماز انسان به معراج مى‏رود و به خدا نزديك مى‏شود و سرّ نماز و حقيقت آن دعا است كه صلوة در اصل به معنى دعا و دعا مغز عبادت است نماز وسيله تقرب هر انسانِ پرهيزكار به خدا است.

فلم ارمولىً كريما اصبر على عبدلئيم منك على يا رب، انك تدعونى فاولى عنك و تتجبب الىّ فاتبغض اليك و تودّد الى فلا اقبل منك كان لى التطول عليك فلم يمنعك ذلك من الرحمة لى و الاحسان الىّ والتفضّل علىّ بجودك و كرمك فارحم عبدك الجاهل وجد عليه بفضل احسانك انك جواد كريم.

خدايا! من هيچ مولاى كريمى را شكيباتر از تو نسبت به بنده لئيم و بخيلى مانند خود نديده‏ام. پروردگارا! تو مرا مى‏خوانى و من از تو روى مى‏گردانم. تو به من محبت مى‏كنى و من دشمنى، تو نسبت به من اظهار دوستى و مودت مى‏كنى و من پذيرا نيستم گويا كه من بر تو منتى و حقى دارم ولى تمام اين برخوردهاى ناشايست من، تو را از رحمت و نيكى و تفضل نسبت به من باز نمى‏دارد. خدايا! رفتار من از روى نادانى است پس بر بنده نادانت مگير و او را مشمول رحمتت قرار داده و با فضل و احسان و كرمت با او رفتار كن كه تو جواد و كريمى.

الحمدلله مالك الملك مجرى الفلك مسخّرالرياح فالق الاصباح ديان الدين رب العالمين
در اين بخش از دعا مى‏گوييم سپاس خداى را كه مُلك جهان از آن او و نظام عالم با تدبير و اراده او سامان مى‏يابد. كشتى‏ها در درياها به اراده او در جريان است و بادها با تسخير وى در نوسان است. اوست كه سينه افق را شكافته و روشنايى بامداد را از آن بيرون مى‏آورد (و تاريكى شب را به روشنى روز تبديل مى‏كند) خدايى كه قانونگذار و آغازگر دين و شريعت است. نظام تكوين و تشريع از سوى او و قانون دين و شريعت از جانب او تنظيم و تدوين مى‏شود زيرا او رب‏العالمين و پروردگار جهانيان است.

اين بخش از دعا در ارتباط با ربوبيت آفريدگار است از اين رو با صفت رب العالمين پايان مى‏يابد.

ادامه دارد ... .

منبع:
کتاب «ترجمه و شرح دعای افتتاح» ، نویسنده: آیت الله محمدرضا مهدوی کنی، ناشر: دفتر نشر فرهنگ اسلامی، تلفن تهران: ۲۲۸۵۶۱۲۴