کد مطلب : 14675

در این میان پدیده های که در دنیای مادی با اقبال روبرو شوند، در دنیای مجازی نیز رشد کرده و به گونه ای اثرگذار تبدیل می شوند. اعتقادات انسان ها جزو همین دسته به شمار می روند. دینداری، عقاید اقتصادی، عقاید سیاسی و از همه مهمتر اعتقاد به ماوراءالطبیعه هنگامی که پای خود را به دنیای مجازی باز کردند، با اقبال روزافزون کاربران روبرو شدند. کاربرانی که نمی توانستند در اجتماعات واقعی دینی شرکت کنند یا در دنیای واقعی از حزب مورد علاقه شان دفاع کنند و یا اصولا در کنفرانس های اقتصادی امکان ابراز نظرشان به علت کثرت وجود نداشت، دنیای مجازی را به عنوان هدیه ای پذیرفتند. هدیه ای که می توانست به آنها در حرکت به سمت اعتقادشان کمک کند.

در این میان اجتماعات دینی در بسیاری از کشورها به علت پیشرو بودن در مواجه با تحولات جدید، زودتر از سایر پدیده های مشابه به دنیای مجازی اینترنت مهاجرت کردند. کلیساهای مجازی، وب سایت های تبلیغ اسلام و اتاق های گفتگوی دینی مثال های خوبی از استفاده پیروان ادیان از اینترنت به شمار می روند. 

شاید در ایران کمتر اتفاق بیافتد اما درخواست های جمع آوری اعانه برای انجام مراسم مذهبی نیز از ورای فیبرهای نوری به شکل کدهای صفر و یک می گذرند و در صندوق پستی یک دیندار منتظر می مانند تا او پس از انجام کارهایش، آنها را باز کند و سپس با چند کلیک صدقه روزانه اش را برای انجام مراسم مذهبی یا کمک به بی خانمان ها واریز کند. این چنین هم در وقت صدقه دهنده صرفه جویی می شود و هم صدقه گیرنده می تواند اعانه را در اسرع وقت به شکل مادی درآورده و برای مثال به کودکان گرسنه آفریقایی اهدا کند.

از سوی دیگر استفاده از دنیای مجازی باعث تاثیر بر نفس پدیده های اعتقادی نیز می شود. کسی که تا قبل متصل شدن به شبکه، هر یکشنبه در کلیسا با جماعتی دیگر از دینداران نزدیک هم دعا می کرده است و عبادت جمعی خداوند را تحت رهبری یک عالم دینی تجربه کرده است، حالا بیش از پیش با فردی شدن این عبادت روبروست. او دیگر به جای نشستن بر روی نیمکت های چندنفره که جایگاه هر کس براساس شان اجتماعی اش مشخص می شده است، پشت رایانه می نشیند و از ورای یک اتاق چت اعترافات خودش را برای پدر بیان می کند. پدر مقدس نیز در داخل کلیسای مجازی نشسته است و به جای وعظ و خطابه برای جمعیتی منتظر، از صفحه کلید یا میکروفون بهره می گیرد و مشتاقان کلام خداوند را بهره مند می کند و در این حال می تواند به محتویات بشقاب غذای خودش هم توجه کند. در واقع عبادت خداوند همه جایی و همه مکانی می شود و دیگر لازم نیست برای این عبادت لباس مخصوصی پوشید. 

بعد از گذشت مدتی، دیگر کلمات کتاب مقدس نیز کم می آورند و پدر مقدس برای جلب توجه به پیروانش و افزایش آمار بازدید وب سایت کلیسا، دست به نوآوری هایی می زند و کم کم شخصیتی دیگر از خود در دنیای مجازی ترسیم می کند، شخصیتی که به موازات آن خداوند جدید و مومنان جدیدی هم شکل می گیرند. در این دیدگاه مومنان کسانی هستند که ساعات بیشتری در وب سایت و اتاق چت کلیسای مجازی وقت صرف می کنند و در عین حال مبالغ بیشتری از کارت اعتباریشان وارد حساب کلیسا می شود. دیگرشرکت در مراسم واقعی مذهبی ارزش خود را از دست می دهد و مومنان به جای کتاب مقدس، رایانه های جیبی را مقدس می دانند.

این ها را گفتم تا منافع و مضرات ورود برخی از پدیده ها به دنیای مجازی را نشان بدهم و سپس به بررسی توجه به مساله مهدویت در اینترنت بپردازیم. 

طبیعت مساله موعودگرایی که با پذیرش دل های انسان همراه است، باعث شده است تا از هر وسیله ای برای تبلیغ آن استفاده شود. تبلیغ چهره به چهره، تبلیغ مکتوب و در نهایت تبلیغ در دنیای مجازی از ابزارهای مناسبی است که می تواند به کار گرفته شود. یک فرد معتقد به آمدن منجی سعی می کند از تمام این ابزارها استفاده کند و اعتقاد خود را برای دیگران تشریح کند. تبلیغی مناسب که اگر با توجه به محدودیت های ابزار انجام شود، موثر خواهد بود.

هر فرد می تواند با ایجاد یک وبلاگ ساده، از یک طرف سوالات خود را درباره مساله مهدویت بپرسد، از طرف دیگر عالمان این رشته نیز می توانند با ایجاد وب سایت هایی اطلاعات مورد نیاز را در اختیار علاقمندان قرار دهند و در عین حال به طور مستقیم سوالات ایشان را پاسخ دهند. ارتباطی متناوب و مستمر که سوالات بی پاسخ را به جواب رهنمون می شود و در عین حال پاسخ گیرنده از مراجعه حضوری به پاسخ گویی که ممکن است در یک مکان نباشد، بی نیاز می کند.

از سوی دیگر بازگویی احساسات و دل گویه هایی یک منتظر در محیط اینترنت، باعث سبک شدن خود او و توجه دیگران به مساله مهم انتظار می باشد. این بازگویی احساسات می تواند در صورت هدایت درست، به بیان وظایف و تکالیف یک منتظر و در عین حال تصحیح اعمال و رفتارهای او منجر شود. هم چنین جمع هایی که از منتظران آشنا شده در دنیای مجازی شکل می گیرد، مانند اکثر تشکل های برآمده از جامعه مجازی، موفق خواهد بود چرا که در موقعیتی خاص حول یک محور مشخص شکل می گیرند و پس از یک کنش اجتماعی مشخص که می تواند سفری به جمکران یا یک گردهمایی کوچک باشد، جدا می شوند، بی اینکه مشکلات افراد گروه بر خود تشکل اثری بگذارد.

اما همچنان که مهدویت می تواند از جامعه مجازی به عنوان ابزاری خوب استفاده کند، به راحتی نیز در معرض تاثیر این رسانه قرار دارد. مجازی شدن بیش از حد ارتباطات، همان طور که دیگر معتقدان را تهدید می کند، این گروه را نیز تحت تاثیر قرار می دهد. شخص در مورد کسی که با او ارتباط دارد، شخصیتی مجازی خلق می کند که در بسیاری موارد با شخصیت اصلی او فرق دارد. حال وقتی این شخصیت اصلی آشکار می شود، به جای نقد این شخص، نقد عقیدتی صورت می گیرد و دیگر اشخاص تصور می کنند که عقیده او اشتباه است نه شخصیت او!

احساس گرایی و دل گویه نویسی مفرط نیز آفت دیگر حضور مهدویت در اینترنت است. فرد به جای مطالعه عمیق در مساله مهدویت، به بیان احساسات خود روی می آورد و خود را منتظر واقعی می داند، در حالی که یک منتظر واقعی وظایفی نیز دارد و تنها وبلاگ خوانی یا دل نوشته نویسی نمی تواند یک منتظر را در انجام تکالیفش موفق کند. در واقع منتظر وبلاگ نویس از فهم عمیق مسائل مهدویت بدون مطالعات عمیق باز می ماند.

در عین حال وبلاگ نویسان به آفت دیگری نیز دچار می شوند که در اینجا از آن با عنوان “کرامت گرایی” یاد می کنم. فرد به دنبال نقل کراماتی می افتد که بسیاری از ایشان یا حقیقت نداشته و یا آن طور که نقل می شود، اتفاق نیفتاده است. این آفت نیز پرداختن به عمق مساله مهدویت را که خود یک طرح راهبردی است، با مانع روبرو می کند.

در عین حال بازکردن مساله مهدویت در اینترنت، به کاوشی مفصل تر نیاز دارد و مطالب حاضر تنها مقدمه ای است برای وارد شدن به این بحث. ان شاء الله در مطالب بعدی، موارد اجمالی ذکر شده را بازتر کنیم.

مرجع : نشریه الکترونیک ساعت صفر