کد مطلب : 305

هنگامي كه به مشكلات و نارساييهاي اجتماعي و فرهنگي جامعه و كشورمان مي انديشيم وراههاي برطرف ساختن اين مشكلات را بررسي مي كنيم، معمولا نخستين راه حل هايي كه به ذهن مي رسد راه حل هاي قانوني است. مثلا براي حل مشكل فساد دستگاه اداري كشور، پيشنهاد بسياري از مردم تصويب قوانين سختگيرانه و اجراي جدي اين قوانين است. يا براي جلوگيري از بروز تخلفات راهنمايي رانندگي چندي پيش نرخ جريمه ي تخلفات رانندگي به مقدار قابل ملاحظه اي افزايش يافت . اينگونه راه حل ها ممكن است براي مدت زماني خاص مفيد باشد اما به تجربه ثابت شده است كه تصويب و اجراي قوانيني از اين دست مانند مسكني است كه فقط براي مدت زماني كوتاه درد را آرام مي سازد و با گذشت زمان متوجه مي شويم كه درماني صورت نپذيرفته و چه بسا اين تسكين كوتاه مدت مشكلات جديدي را نيز به بارآورده است.
بنابر اين بايد به دنبال راهكارهاي مناسبي رفت و با نگاهي ژرف و موشكافانه به بررسي ريشه ي معضلات پرداخت . در اين صورت اولين راهكارها ديگر نمي تواند الزاما قانوني و جزايي باشد. 
امروزه بسياري از كارشناسان معتقدند كه براي حل معضلات اجتماعي بايد به راه حل هاي فرهنگي روي آورد و با فرهنگ سازي ذهنيت عمومي جامعه را به سمت و سويي سوق داد كه تخلف از قانون يا هر مشكل اجتماعي ديگري تبديل به يك ناهنجاري شود و افراد جامعه با اختيار – نه به خاطر اجبارهاي قانوني – از انجام آن بپرهيزند.
اگر چه اجراي كامل و تام و تمام چنين برنامه ي فرهنگي نوعي آرمانشهر را به ارمغان خواهد آورد اما روشن است كه تحقق كامل اين برنامه تقريبا ناممكن به نظر مي رسد. كارشناسان نيز اين برنامه را در كنار ساير راهكارهاي قانوني و اهرمهاي جزايي توصيه مي كنند. نزديك به سه دهه از پيروزي شكوهمند انقلاب اسلامي مي گذرد و آنچه امروز جامعه ي ما از آن رنج مي برد- علي رغم تاشهاي فراوان مجريان امور- فقدان برنامه ريزي صحيح در عرصه هاي مختلف ، خصوصا عرصه ي فرهنگ است . نسخه هاي زيادي براي فرهنگ بيمار اين سرزمين پيچيده شده است و افسوس كه در بسياري از موارد اگر موجب ازدياد درد نگشته ، درمان را هم كمتر به همراه آورده است . شايد يكي از عواملي كه سبب بروز ناكارآمدي برنامه هاي فرهنگي بوده است عدم اهتمام برنامه ريزان به ريشه هاي ديني و اعتقادي جامعه ي ايران باشد. يك بار ديگر آغاز اين يادداشت را ملاحظه كنيد ؛ افزايش نرخ جريمه ي تخلفات رانندگي . نگارنده در صدد رد يا تاييد چنين راهكارهايي نيست اما مي توانيم يك روز صبح تا شب تعداد زيادي از متخلفين را نندگي را در كوچه و خيابان ببينيم كه از هر راه ممكن سعي در گريختن از مقابل پليس راهنمايي دارند. اين مسئله را مقايسه كنيد با ياري رساني مردم كشور در حادثه ي زلزله ي بم ! هيچ قانون يا مرجع قانوني مردم را مجبور به ياري رساني نكرده بود جز اعتقادات قلبي و اخلاقي آنها.
براي طراحي برنامه هاي كارآمد بايد مؤلفه هاي اعتقادي و ديني مردم را به دقت شناسايي كنيم و در مرحله ي بعد به تقويت اين مؤلفه ها بپردازيم. به جراءت ميتوان گفت كه يكي از مؤلفه هاي بنيادين اعتقادي مردم ايمان قلبي و ارادت آميخته به مهر آنان به امام زمان است . بعضي از جملات را آنقدر زياد شنيده ايم كه برايمان عادي شده اند از آنجمله سخن امام خميني است كه فرمود:" اينجا مملكت امام زمان است."براي فهم دقيق اين جمله لازم نيست صبركنيم تا حضرتش ظهور كند و ... كافي است سري به دلهاي مردم اين مرز و بوم بزنيم و واقع بينانه احساس آنها به امام زمان را به تماشا بنشينيم . در اين صورت هنگام بروز يك معضل اجتماعي نبايد صرفاً راه حل را در فقدان قانون جزايي جستجو كنيم بلكه بايد چهار چوب برنامه ريزيمان را ترميم كنيم و قانون مهر ورزي و انتظار موعود را در آن بگنجانيم .
بايد باور كنيم كه بسياري از زنان امروز جامعه ي ما متوجه اين موضوع نيستند كه بد حجابي دل امام زمانشان را به درد مي آورد و بسياري از مردم بر اين گمان نا روا هستند كه تمام گناهانشان را امام زمان شفاعت مي كند پس چه باك كه هر چه بيشتر گناه كنند!! و در اين ميان شايد يك تنبه شنيداري – البته متناسب با فرهنگ شنيداري جامعه ي امروز- آنان را به واقعيت مسئله آگاه سازد .
امروز رسالت نهادهاي فرهنگي صرفا در مخابره و اطلاع رساني خلاصه نمي شود بلكه تر ويج فرهنگ اهل بيت و روشن ساختن معيارهاي دينداري و تشيع كه از اهم آنها رعايت ادب انتظار در عصر غيبت است ميتواند به عنوان يك محور در مركزيت برنامه هاي فرهنگي مورد اهتمام مسئولان امر واقع شود . انشاءالله

مرجع : یادداشت اختصاصی