کد مطلب : 32114

ضرورت و اهميت تحقيق
اكنون ما با دو جريان و دو سير تاريخي بسيار شتابان روبرو هستيم. نخست، سيرى مبارك به سوى صلاح و شایستگی و معنويت هر چه بيشتر در مردم، با شكل گيري نظام های خدمتگزار و عدالت جو و دوم، سيرى شوم به سوى نفسانيت و قساوت هر چه شديدتر. سير نخست انسان ها را به فلاح و امنیت و عدالت و سعادت الهی مى خواند و سير دوم، آنان را به دنيا مداري، شيطان و شقاوت مى كشاند.

آینده نيز در تعارض و تصادم این دو منظر كه دو نقطه مقابل یکدیگر هستند شکل گرفته و هر چه زمان پیش می رود تقابل این دو شديدتر و جدى تر مى شود. سير نخست، سيرى عالمانه، ناظر به آينده و به معناى دقيق كلمه، انقلابى است كه با تمام وجود تلاش مى كند «وضع گذشته و موجود» را به «وضع آينده و موعود» و يا «يوم الدنيا» را به «يوم الدين» بدل نمايد.

در دين مبين اسلام "مهدویت" امیدواری به آینده ای روشن است که برمبنای آن روزی مردي الهی خواهد آمد وآنچه مردم به تحقق کامل آن امید بسته اند، بر آورده خواهد نمود. این نگاه می کوشد تا اجتماع علاقمند به خوبی ها و ارزش ها را كمك نماید تا جامعه ای هدف دار و ارزشی در ميان آن آشكار گردد زيرا:

الف ) توجه به آینده از جایگاه مهمی برخوردار است، چرا که وقتی آینده ومقصد نامعلوم باشد برنامه ریزی و حرکت به سمت هدف و امید به اخذ نتیجه امکان ندارد.

ب) تعیین نقطه مطلوب ومفروض در آينده که اولین گام واقعی در اميد به تحقق راهبردها است و ضرورت دارد تا برای رسیدن به رويكردهاي مناسب در راهبردهاي تحقیقاتی صورت گیرد كه بتواند به شناسایی نيازها و وضع موجود انسان معاصر پرداخته و ضمن احصاء ضرورت هاي ترمیم وضع حاكم و گرايش به مطلوب سازي، نحوه سیر از وضع موجود به وضع مطلوب را شبیه سازی و سناریو پردازی نمايد و به مورد اجرا گذارد. (سلیمان، 1384: 151)

از اين روست كه اهمیت توجه به آینده نگاری در حوزه مهدويت می تواند محدوده بسیار وسیعی از جنبه های مختلف زندگی جوامع انساني را پوشش دهد. به تعبیری ديگر می تواند کارکردهای دامنه و توانمندي پردازشي را فراهم و در معرض برنامه ريزي قرار دهد. كاركردهايي همچون:

الف) آماده سازي جامعه در برابر آینده: با استفاده از تصور حوادث ممکن وارزیابی احتمالات می توانیم خود و دیگران را برای آینده مجهز و تحقق آن را مدیریت نماییم. در این حالت می توانیم فرصت ها و تهدیدها را شناسائی کرده و در برابر آن یا برای به دست آوردن آنها برنامه ریزی کنیم.

ب) ترسيم و شبيه سازي نمایی کلی از آینده در حال ظهور: با استفاده از آینده نگاری موعود می توانیم بذر تحولات آینده را در زمان حال شناسائی کرده و نسبت به آنچه که درحال ظهور و به وقوع پیوستن است اطلاعات و دانش بیشتری کسب و نقش خود و جامعه را در آن بستر برويانيم.

ج) دریافت و درک زودهنگام هشدارها: علاوه بر شناسائی فرصت ها و تهدیدها، آینده نگاری ما را نسبت به درک زود هنگام این حوادث و مدیریت آن یاری می‏رساند.

د) اعطاء خودباوری و اعتماد: بعد از ترسیم و ادراك ولائي فرایند ظهور، به دلیل این که گستره وسیعی از حوادث و اتفاقات در آینده را مورد بررسی قرار مي دهد و مي‏توانيم نسبت به آنها اقدامات لازم را مهيا سازيم لذا با قدرت و اعتماد بالایی مي‏توانيم به پیش رویم.

ه) کسب موقعیت برتر و اقتدار آفرین: آینده نگاری در حقیقت تصمیم گیری مربوط به آینده در زمان حال است، یعنی ما درباره مسائل آینده خودمان در زمان حال تصمیم مي گيريم و انرژی و موقعیت های برترآفرین خود را ترسیم می کنیم، لذا دانش و بینشی که از آینده نگاری دریافت می داریم ما را در کسب موقعیت برتر و در عرصه دفع تهدیدات یاری می کند.

و) ایجاد تعادل فیمابین رخدادها و اهداف: اگر دقایقی را برای تفکر نسبت به آینده در زمان حال صرف کنیم می توانیم از ذهنیت " دلخوشی در حال و به تعویق انداختن نگرانی درباره آینده " رهائی یابیم. در این حالت می توانيم بین اهداف و رخدادهای غیر مترقبه یک رابطه و تعادل سازنده ایجاد کنیم.

ز) کسب اطلاعات نسبت به نیروهای مؤثر و ظرفیت ساز: از مزایای دیگر آینده پژوهی می توان به کسب اطلاعات درباره نیروها و عوامل مؤثر در حوزه مورد هدف اشاره کرد. شناسائی این نیروها و عوامل در توان فهم و درک آینده بسیار ضروری است .

ح) مديريت و كنترل راهبردی سطح تغییرات: فهم و درک نیروها وعوامل مؤثر در حوزه رخدادها، طراحان را نسبت به تغییرات احتمالی آینده هوشیارتر مي كند و آنها را قادر مي سازد تا با رعايت قواعد راهبردي برنامه ریزی كنند و خود یا جامعه را در برابر تهديدات و رخدادها و امواج معارض آماده گردانند و براساس آن سناريو، مديريت تغییرات خود را تنظیم و عمل نمایند.

البته در این آینده شناسی، دو مسیر همیشه و پیوسته در تنظيم سناريوها و شبيه سازي شرايط دلالت دارد كه نخستين دلالت آن است كه آینده امری احتمالی نیست، بلکه درباره آن اراده غير قابل تغيير و جزمي وجود دارد و دوم، در آینده بر خلاف گذشته، امکان ورود تغيير شرايط بر اساس اراده انسانی فراهم است. به عبارت دیگر می شود آینده را و تغيير و تحولات آن را پیش بینی نموده و بر آن تاثیر گذاشت. به همین دلیل آنانی که آینده را بتوانند در امروز به گونه ای فهم و شبيه سازي کنند می توانند آن را به همان گونه بسازند. این مفهوم به خصوص در زمانی که اراده الهی آن را وعده دهد بسیار مهم و قابل اتکاء است، زیرا اراده او تحقق آن وعده  است كه انسان ها را موظف به انجام و يا تقاضاي آن نموده است كه خود فرموده است "ان تنصروا الله ینصرکم و یثبت اقدامکم" (محمد/7). از این رو بسیار مهم است که ما در فضای آینده چه گونه بازیگرانی خواهیم بود و در چه راستایی قدم بر می داریم. (جزايري 1382: 41)

اگر از ظهور منجي در رويكرد دوم سخن می گوییم، در واقع آینده فضاي محتملی است که جدای از آن که در انتظار آن هستیم مي توانيم در آن نقش و دخالت مثبت داشته باشیم. در اين معنا تدخيل در آينده از حیث امکان دخالت مومنين و علاقمندان به تعجيل و يا زمينه سازي ظهور منجي بسيار قوی و البته ضروري است. در اين تحقيق كه تكيه بر آینده نگری دینی بوده و با انبوهی از روایات صحیح وغیر صحیح در زمینه نشانه‌هايی كه در آينده به وقوع می پیوندد و مؤيد منجي مي باشند، مواجه مي شويم، از چراغ راهنمایی کلام وهدایت ولایی به عنوان دليلي برصحت استنباطات و اعتبار داده هاي خود بهره مند می شویم.

ادامه دارد...

منبع:
کتاب «قیام مهدی منتظر ماست» ، نویسنده: سید حسن فیروزآبادی، ناشر: دانشگاه عالی دفاع ملی، تلفن تهران: 22970343

مرجع : سايت خبری آينده روشن