داخلی     گزارش     سیاست
معرفی مسجد و مهدیه بلخاب افغانستان
  این روزها اگر سفری به شمال افغانستان، منطقه بلخاب داشته باشیم، شاهد مسجد و مهدیه حضرت صاحب الزمان(عج) بلخاب که تجلی گاه ملکی و ملکوتی حضرت بقیه الله(عج) برای دل های حقیقت جو، خصوصاً شیعیان مظلوم و فراموش شده افغانستان ...
Share/Save/Bookmark
سه شنبه ۲۰ فروردين ۱۳۸۷ ساعت ۱۷:۵۰
کد مطلب : 22115
معرفی مسجد و مهدیه بلخاب افغانستان
باسم رب المهدی (عج)

پیشینه مسجد مهدیه بلخاب
سیدمحمدحیدر حاجی‌زاده

این روزها اگر سفری به شمال افغانستان، منطقه بلخاب داشته باشیم، شاهد مسجد و مهدیه حضرت صاحب الزمان(عج) بلخاب که تجلی گاه ملکی و ملکوتی حضرت بقیه الله(عج) برای دل های حقیقت جو، خصوصاً شیعیان مظلوم و فراموش شده افغانستان است، خواهیم بود. تاریخ این مکان ولائی ـ که در سینه کوه برات، واقع در مرکز بلخاب واقع است ـ با پیوست به تاریخ امام زمان خواهی آن ساحته، به بیش از هفتاد سال قبل بر می گردد. برای آشنایی بیشتر با این مکان مقدس، شما را به این سفر معنوی دعوت می کنیم:

منطقه بلخاب در افغانستان
فرمانداری بلخاب، منطقه ای است شیعه نشین با جمعیتی در حدود یکصد هزار جمعیت از توابع ولایت سرپل افغانستان که به شهرهای تاریخی «بلخ و مزار شریف» قرابت دارد؛ از شرق به دره صوف، از غرب به استرآب و کوهستانات سرپل، و از شمال به آب کلان و سنگ چارک، از جنوب به سفید میدان، کاشان و یکاولنگ مرتبط است. بلخاب، یعنی معدن و سرچشمه آب بلخ؛ علاوه بر«بند امیر» از جای جای این منطقه سرسبز، آب های بسیاری، در دره بلخاب گرد آمده و رودخانه ای دارای آب شیرین، زلال و هماره جاری به طول 350 کیلومتر را تشکیل می دهد که در نهایت با آبیاری صدها منطقه، در ورودی مزار شریف به هیجده نهر تقسیم شده و به بلخ باستان و نواحی اطراف آن منتهی می شود. در کتاب شریف اصول کافی، رودخانه بلخاب (بلخ رود) جزو چهار نهر مهریه حضرت زهرا (س) به شمار آمده است.

در بلخاب، اقوام گوناگونی زندگی می کنند: سادات، هزاره، تاجیک؛ سادات اکثراً از احفاد حضرت میرسید علی ولی بن میرسید جلال الدین حسین بخارائی(علیهماالرحمه) می باشند که سلسلتاً از طریق امام چهارم، به امام حسین (علیهم السلام) منتسب می شوند.

به واسطه زحمات و تلاش علما و سادات، کلیه مردم بلخاب، شیعه اثنی عشری بوده، مقید و متدین و در کلیه ی امور با علما و روحانیت در ارتباط اند و به روحانیت اعتقادی راسخ دارند و به همین جهت در روز 24 فروردین 1358 شمسی، به رهبری علما و روحانیت و با پشتیبانی اقشار مختلف مردم، انقلابی مردمی در منطقه بلخاب آغاز شد که در اثر انتشار موج این انقلاب، اساس حکومت کمونیستی خلقی، به سرعت از منطقه پاک شد و سپس موج این انقلاب، سایر نقاط کشور افغانستان را یکی پس از دیگری فرا گرفت. امروزه نقش کلیدی روحانیت و مردم بلخاب، توسط احزاب و رهبران جهادی نادیده گرفته شده است. در حالی که منشأ قیام های سراسری افغانستان از این منطقه شیعی بوده و انقلابیون افغانستان در زمان سلطه طالبان، به این منطقه تسخیر ناپذیر و قلعه ولایت پناهنده بودند و هیچ گاه این منطقه به تسخیر کمونیست روسیه و طالبان تروریست، در نیامد. دراواخر دهه هفتاد که 98% خاک کشور به اشغال طالبان درآمده بود، از مناطق مقاومت اهل سنت پنجشیر و محدود ناقط دیگر باقی بود که در محاصره طالبان قرار داشت، و از مناطق شیعیان تنها بلخاب بود که سمبل مقاومت و عزت تشیع قرار گرفت و به کمک پنچشیر شتافت و با آزاد سازی دره صوف و... دامنه ی مقاومت را گسترده نمود. در آن سال های مقاومت که فتنه و هیاهوی شوم طالبان، دنیا را متوجه افغانستان نموده بود، بلخاب ـ شاید به جرم شیعه بودن! ـ مورد بی مهری رسانه های غربی و شرقی قرار گرفت و تمام دوربین ها و تریبون ها از پنچشیر گفتند!

هرچند دیروز و امروز، نقش کلیدی جهاد و مقاومت بلخاب نادیده گرفته شد، اما امدادهای غیبی در باره بلخاب و عنایات اهل بیت(ع) به مردم آنجا در شدائد، انکار ناپذیر است. اگر درمقاومت پیروزمندانه حزب الله و شیعیان جنوب لبنان، عنایات اهل بیت و امدادهای غیبی مشهود بود، سه سال مقاومت سلحشورانه بلخابیان که مقارن بود با قحطی و خشک سالی، محاصره همه جانبه و بمباران از سوی طالبان، حضور سه هزار مهاجر شیعه و سنی از دیگر مناطق وپناهندگی بیش از 90% از رهبران سیاسی و جهادی کشور که امروزه بسیاری از آنان بر اریکه قدرت در کابل تکیه زنده اند، در یک کلام، با دست خالی و نبود تجهیزات دفاعی، تنها تکیه گاه معنوی مردم به اهل بیت عصمت و طهارت و توجهات تنها تکیه گاه، حضرت بقیه الله (عج) بود و بس.

پیشینه ی علمی فرهنگی بلخاب
از زمان ورود حضرت میر سید علی ولی ـ جد سادات بلخاب ـ در سال (810 ق) آن نقطه، محل توجه حکّام و مردم دیگر نواحی واقع شده و سر زبان ها می افتد. به حدی که هفت تن از علمای بخارا به دیدار ایشان می روند و تا انتهای حیات، به فیض مجالست آن عالم و عارف فرزانه نائل می گردند. شاهرخ میرزا نیز با دعوت از حضرت میر سید علی ولی به پایتخت خود، و درک محضر ایشان، صبیه اش را به تزویج ایشان در می آورد، در حادثه درگذشت شاهرخ میرزا در نزدیکی ری، و انتقال جسدش به هرات، جناب میرسید علی ولی، به عنوان برجسته ترین عالم وقت، در مصلی بزرگ شهر، بر بدن وی نماز می گزارد...

در گیر و دار خفقان شدید و استبداد حاکم، که از نیمه قرن گذشته و آغاز سده ی اخیر در فضای کشور افغانستان با شدت تمام جاری بود، اولین حوزات علمیه شیعیان افغانستان در بلخاب احداث شد و از دیرباز این خطه اهل بیت محور، به عنوان یکی از مراکز مهم تشیع مطرح بوده و پرتو فرهنگ ناب اهل بیت از آنجا به دیگر نواحی منتشر می شده است؛ به همین دلیل، در گذشته، آن ساحه به عنوان علماخانه شمال و«نجف ثانی» در میان مناطق شیعه مشهور بوده است و حوزه های علمیه بلخاب شاگردانی از شهرهای کابل، قندهار، مزار شریف، مناطق مرکزی و... را در دامان خود پرورید که بعدها هر کدام دارای حوزات علمی، فرهنگی و منشأ خدمات فراوان گردیدند؛ بزرگانی همچون آیات عظیم القدر، شهید افشار کابلی، علامه سید ابوالقاسم بلخی، مرحوم شیخ سلطان مزاری، مرحوم عزیزالله غزنوی، مرحوم آقای رئیس یکاولنگ و...

از علمای نامی بلخاب که نام و شخصیت علمی، معنوی و انقلابی آنان در جای جای افغانستان شناخته شده است، می توان از فرزانگانی چون: عالم و عارف بالله آقای حاجی بلخابی، عالم برجسته آقای عالم بلخابی، مرحوم آقای نجفی شمشیری، علامه شهید سید اسماعیل بلخی و... یاد کرد.

مسجد مهدیه حضرت صاحب الزمان بلخاب
ریشه ها و زمینه های ساخت مهدیه در کوه برات، به سنت ها و تاریخ معنوی عالم و عارف بالله مرحوم آقای حاجی دَهنه بلخابی (قدسره) بر می گردد. از سیره های مهم ایشان، سنت حسنه انتظار و امام زمان خواهی بود؛ مسجد مقدس «صاحب الزمان» در کوه بُزخان، شاهد شب زنده داری ها، اعتکافات، کوه نشینی ها و نیایش این مرد خدا بود. مسجد صاحب الزمان، نه خانقاه است و نه معبدگاه صوفیانه، بلکه تنها یک مسجد است و محل نیایش یک عالم متشرع و عارف صاحب نفس از تبار اوتاد الهی و شاگردان سیرو سلوک ایشان.

از رفعت معنوی و تهذبش همین بس، در زمانی که در حوزه کهن مشهد مقدس مشغول تحصیل بود، روزی مرحوم حاج شیخ عباس قمی (صاحب مفتاتیح الجنان) به دیدن آقای حاجی بلخابی می آید و از آن پس این مراوده ادامه داشته است، نیز با مرحوم شیخ حسنعلی نخودکی و حاج ملا عباس تربتی.

پس از رحلت ایشان، شاگردان و افراد مورد وثوق و محل اعتماد، جریانات زیادی را از تشرف این عالم ربانی، خدمت امام زمان (ع) در این مکان مقدس نقل می کنند که در زمان نوجوانی، و دیگر زمان ها اتفاق افتاده است و بعدها طبق الهاماتی که به ایشان می شود، مسجد صاحب الزمان کوه بزخان را در همان مکان تشرف، پایه گذاری می کند ( در سال 1310 ش) . و در حدود چهار دهه در ایام البیض، رجب، شعبان و دیگر مناسبت ها در آنجا عبادت نموده اند.

مرحوم آقای حاجی بلخابی(ره) از چنان زهد و تقوایی برخوردار بود که حتی مدرسه علمیه خود را به نام مدرسه تعبیر نمی کرد و آن را «اتاق های کنار دریا» می نامید، که منظور دریای علوم اهل بیت عصمت و طهارت (ع) بود ایشان، کسانی را که به قصد تعبد و مهذب شدن و به نیت آدم شدن نمی آمدند، نمی پذیرفت.

از سنن زیبای این مرد خدا، این بود که همیشه کتاب های امام زمانی از جمله: نجم الثاقب، مکیال المکارم، و چند جلد دیگر از این قبیل را نزد خود داشت و در منابر و مجالس خود، از آن ها استفاده می کرد و جریانات آن را برای مسموعین می خواند. خلاصه آن که، مهدیه، آینه مسجد مقدس کوه بزخان و نتیجه عملکرد معنوی حضرت آقای حاجی بلخابی (ره) است.

احداث مسجدمهدیه بلخاب
در سال 1361 ش، روز نیمه شعبان، مدرسه علمیه حضرت آقای حاجی، پس از یک سال که باز سازی آن به طول انجامید، افتتاح شد. در چند صد متری قبله مدرسه، که شاهراه اصلی بلخاب قرار دارد، در دل کوه برات، تپه زیبایی نظرها را به خود جلب می کند. تپه ای که انگار آن را رنگ آمیزی کرده اند، مثل دوتا گونه سرخ هلو.

دیگر جاهای کوه برات، سنگ دارد، اما این نقطه خاکی است و تا بیش از یک زانو، خاک نرم دارد. انگار خداوند از وقتی که این کوه را آفریده، این نقطه را به منظور این امر مقدس آفریده است.

آیت الله استاد سید جعفر فاضلی ، فرزند گرامی مرحوم حضرت آقای حاجی بلخابی (ره) در این رابطه می گوید: روز نیمه شعبان، پس از افتتاح مدرسه، در جمع علما، و بزرگان گفتیم: آقایان، حالا که جشن امام زمان (عج) را در مدرسه برگزار نمودید، بیایید آن نقطه را کلنگی بزنیم به نام ساختمان پانزده شعبان؛ امام زمان (ع) خانه می خواهد. این جا (مدرسه) خانه فرزندان و طلبه هایش، خود ایشان هم خانه می خواهند(مهدیه).

تا پای کوه رفتیم، پیرمردها پای رفتن نداشتند، منتظر ماندند و جوان ترها خود را به آن نقطه رساندند، گفتیم کلنگ را دو حاجی بزنند ـ حاج سید مصطفی سغلر و حاج سید اکبر احمدی ـ با ذکر پنج صلوات، الله اکبر و یاصاحب الزمان(عج) کلنگ را به زمین زدیم تا جایگاهی باشد برای مهدیه حضرت صاحب الزمان(ع).

دلائل احداث مهدیه درسینه کوه
صبا بگو به لطف آن غزال رعنا را که سر به کوه و بیابان تو داده ای ما را

به دو دلیل کوه برات برای احداث مهدیه، اختصاص یافته است؛ دلیل مهم این که: اوج تاریخ امام زمان خواهی بلخاب، به زمان عالم ربانی و شخصیت امام زمانی، مرحوم آقای حاجی دَهنه بلخابی می رسد؛ و کانون این جریان، مسجد مقدس صاحب الزمان کوه بزخان ـ محل نیایش و سیر و سلوک این عالم و عارف الهی و شاگران خودساخته ایشان است. مکان مقدسی که آقا در آن جا تشرفاتی داشته اند و حتی پس از رحلت ایشان ، هنوز هم آن مکان عرشی، مورد توجه عاشقان امام زمان (عج) است و کرامات زیادی مشاهده شده و جمع کثیری با توسل به امام زمانشان، حاجت روا شده اند. در حال حاضر به دلیل دور افتادن و صعب العبور و قطع ارتباط با کوه بزخان در سه ماه زمستان (به علت یخبندان) در کوه برات، کلنگ احداث مهدیه را به زمین زدیم؛ تا این جا، آینه و نماینده ای باشد، از مسجد مقدس کوه بزخان آقای حاجی دهنه بلخابی (ره). در راستای احیای ارزشهای اصیل دینی؛ و دلیل دیگر اهمیت خود کوه برات که ذکرش دراین مقال نمی گنجد.

افتتاح مسجد مهدیه بلخاب
پس از دودهه وقفه، به علت، ناامنی، مهاجرت و... خاکبردای محل مهدیه از سال 1381 ش، شروع شد، و به رغم مشکلات و محدودیتهای جاری در منطقه و کشور، با عنایت خود حضرت، در بهار سال جاری ساختمان مسجد مهدیه تکمیل و در نیمه شعبان امسال، در قالب جشن و همایشی باشکوه، افتتاح گردید؛ گفتنی است، از زمان آغاز خاکبرداری تا زمان احداث ـ در این چند سال، معتقدین به امامت و ولایت و عاشقان حضرت، از نواحی گوناگون در محل مهدیه حضور مخلصانه داشته اند و با تقدیم اشک و اخلاص و توسل به آن ساحت عظمی، بیماران و گرفتاران زیادی، حاجت روا شده اند. قابل ذکر است، بخشی از هزینه های احداث مهدیه بلخاب را حضرت آیت الله امامی کاشانی ـ امام جمعه محترم تهران ـ مساعدت نموده اند.

در شرایطی که کشور به اشغال آمریکایی ها و غربی درآمده و توسط آنها اداره می شود، و تمامی ارزش ها و اعتقادات دینی مردم مورد هجمه قرار گرفته؛ از سویی، بیش از دو دهه جنگ و ناامنی لطمه های جنران ناپذیری را بر پیکره معتقدات دینی و ایمانی مردم وارد کرده است، وجود اینجوها، ماهواره ها و رواج ابتذال از سوی آنان ، فضای هرج و مرج و دین گریزی، فقر و ناامیدی و... در این شرایط حساس پایانه ی تاریخ، که تنها و تنها یک راه برای بشر باقی نمانده، یعنی گام نهی در جاده انتظار و موعود خواهی؛

حضرت بقیةالله، تنها تکیه گاه، نقطه امید، و رمز بقاء تشیع و همه ی بشریت است، شیعیان افغانستان نیز همگام با قافله دنیا که روز به روز، ره رو مسیر انتظارمی شوند، پرچم سبز انتظار را در بام بلند بلخاب بر فراز مسجد و مهدیه حضرت صاحب الزمان به اهتزاز در آورده و بیش از پیش متوجه فرهنگ ناب انتظار و مهدویت شده است؛ با استعانت از خدا در تسریع امر فرج مولایمان امام عصر(عج) آن طبیب دلها و مظهر همه ی خوبی ها؛
بیمارم و دیدار تو درمان من است بی رنگ رخت زمانه زندان من است


تک بیت:
ای خوشتر از عود سلام علیک
مهدی موعود سلام علیک
.......................................
و مهرت ريشه در جانم نموده
كه اين گونه پريشانم نموده
مسافر كي شود از در درآيي
فراقت پير كنعانم نموده

تويي دين و تويي ايمانم آقا
تويي جان و تويي جانانم آقا
اميد اولين و آخريني
تويي درد و تويي درمان آقا

سلام اي پرده دار حيّ‌سرمد
اميد عالم و فرزند احمد
شكوفايي گر عدل و عدالت
سلام اي قائم آل محمّد

تو پيدايي و ما تنها و مفقود
شبيه بوته اي در آتش و دود
بيا و از عبس آزادمان کن
اماما! حضرت مهدي موعود
...............................

شب است و ديده ي من خواب دارد
چنان كه تشنه ميل آب دارد
دو پلك مست خواب آلوده ي من
هواي خاطر بلخاب دارد
شب است و آسمان مردمانم
تب ديدار عالم تاب دارد
وطن، جغرافياي شرقي تو
ميان نقشه ي دل قاب دارد
شب است و مهديه غرق تلألو
شبانه مهديه مهتاب دارد
تواتر شد طلوع نور از كوه
فراوان زائر بي تاب دارد
رصد گرديده نوراز كوهِ ُبزخان
كه آن جا مسجد و محراب دارد

سراینده: سید حیدر حاجی زاده بلخابی / 1385