آينده روشن - جهانی شدن و حکومت جهانی حضرت مهدی

دکتر غلامرضا بهروز لک از سال 1363 دانش آموختن را در حوزه های علمیه تبریز و قم آغاز کرد. وی تحصیلات دانشگاهی خود را در مقطع دکترا در رشته علوم سیاسی پشت سر گذاشته و در حال حاضر عضو هیئت علمی دانشگاه باقرالعلوم قم و پژوهشگاه فرهنگ و علوم اسلامی به شمار می روند.

واژه جهانی شدن را تعریف کنید وبگویید که از چه زمانی چنین واژه ای به کار رفت؟
معادل واژه جهانی شدن در زبان لاتین Globalization است که این واژه در زبان فارسی به جهانی شدن، جهانی سازی و جهانی کردن تعبیر می شود. جهانی شدن هم به صورت لازم به کار می رود و هم متعدی. اگر به صورت لازم باشد جهانی شدن معنا می گیرد یعنی پدیده ای که خود به خود شکل گرفته است و در صورت متعدی جهانی سازی یا جهانی کردن معنا می گیرد.
جهانی شدن در اصطلاح جدیدش برگرفته از کارهای مارشان مک لوهان (1965) است که برای اولین بار دهکده جهانی را در فضای گسترش ارتباطات مطرح کرد.
جهانی شدن ویژگی های خاص دارد از جمله: پیوند انسانها در عرصۀ جهانی ، بوجود آمدن ارتباطات زنده و مستقیم و کمرنگ شدن اهمیت زمان و ممکان .همچنین به وجود آمدن دهکدۀ جهانی باعث می شود که فرهنگ های خاصی که مبتنی بر زمان و مکانهای ویژه بودند اهمیت خود را از دست بدهند.

مهمترین تفاوت جهانی شدن و جهانی سازی؟
در مورد جهانی شدن دو تقسیم بندی اهمیت دارد. در تقسیم بندی اول که براساس عامل شکل گیری جهانی شدن است ،سه دیدگاه وجود دارد. در دیدگاه اول جهانی شدن یک پروسه یا فرایند طبیعی و خود به خود است که محصول تکنولوژیهای ارتباطی و رشد و آگاهی انسانها است و با جهانی شدن خیلی سازگاری دارد . در دیدگاه دوم یک پروژه یا یک طرح طراحی شده است به این معنی که کسانی جهانی شدن را مطرح می کنند تا به اهداف خودشان برسند. در واقع اینجا یک نگاه توطئه آمیز به جهانی شدن وجود دارد. در دیدگاه سوم جهانی شدن یک پدیدۀ ترکیبی است از دو دیدگاه اول، اولا ویژگی خود به خود دارد و ثانیا طراحانی که به تکنولوژی های روز مسلطند ایده های خودشان را به کارمی برند تا به اهدافشان برسند.
در تقسیم بندی دوم جهانی شدن به لحاظ محتوی تقسیم می شود ،اینکه ماهیت جهانی شدن چیست و چه چیزی در حال اتفاق افتادن است . در اینجا هم سه دیدگاه وجود دارد، در دیدگاه اول متدینان در ادیان مختلف جهانی شدن را سرآغاز عصر موعود می پندارند و از یک نگاه سنتی به جهان نگاه می شود ، در دیدگاه دوم جهانی شدن به معنای بازسازی یا گسترش و جهان شمول شدن مدرنیته غربی مطرح می شود و در این دیدگاه کسانی مثل فوکویاما وهانگنیکتون معتقدند جهانی شدن همان جهان گسترشدن مدرنیته لیبرال دموکراسی غربی است.
اما در دیدگاه سوم جهانی شدن از منظر پست مدرن ها نگاه می شود. در این نگاه پست مدرن ها معتقدند که نباید انسانها را به یک چشم دیده و ایدۀ خاصی را به آنها تحمیل کرد ، هر کس هر کجای دنیا می تواند ایدۀ خودش را داشته باشد. در این تقسیم بندی این مکاتب هستند که به جهانی شدن ماهیت می بخشند و معانی مختلفی را به آن تحمیل می کنند.

جهانی سازی غربی چه هدفی را دنبال می کند؟
در جهانی سازی غربی هم گسترش دادن لیبرال دموکراسی مطرح است و هم جریان پست مدرن که هنوز سیطره پیدا نکرده است اما در حال حاضراین لیبرال دموکراسی غرب و سرمایه داری غربی است که جهانی سازی را در سیطرۀ خود قرار داده و به لحاظ فکری عقاید خود را ترویج می دهد و سرمایه داران و شرکت های چند ملیتی غربی هستند که در حال بلعیدن جهان اند. یعنی هر چند اسم درهای باز اقتصادی را مطرح می کنند اما عملا این شرکت های قوی هستند که می توانند رقبای ضعیف خود را حذف کنند .پس جهانی سازی غربی دو بعد دارد. ترویج لیبرال دموکراسی غربی هم از لحاظ فکری و فرهنگی و هم از لحاظ اقتصادی.

جهانی سازی را از منظر دین بررسی کنید؟
اگر به جهانی شدن خارج از تقسیم بندی های قبلی بنگریم به یک دیدگاه دیگری هم می رسیم دیدگاهی که جهانی شدن را به مثابه شرایط و ظرف تاریخی نگاه می کنند دراینجا این سوال مطرح می گردد که در این شرایط و ظرف تاریخی کدام اندیشه و دیدگاه می تواند به نحو احسن انسانها را تامین کند؟
دراین دیدگاه مکاتب و ادیان الهی می توانند ایدۀ خودشان را نسبت به جهانی شدن که همان حکومت موعود جهانی است را مطرح کنند و جهانی شدن را چشم اندازی از آن مدینۀ فاضله که در ادیان بشارت داده شده بدانند .در دین اسلام اگر بتوانیم اندیشه و ایدۀ الهی خود را که براساس الگوی عدالت اسلامی است مطرح کنیم موفق خواهیم شد که جهانی سازی اسلامی به عنوان یک ایده در سراسر جهان مطرح کنیم .

امنیت را در جهانی سازی غربی با حکومت جهانی حضرت مهدی مقایسه کنید؟
امنیت در دنیای مدرن براساس بازی قدرت و صنعت شکل گرفته یعنی هر کجا که به نفع خودشان است راحت سرپوش می گذارند و دفاع مشروع قلمداد می کنند ولی آنجایی که یک فلسطینی از حق خودش در مقابل اشغالگران دفاع می کند آن را تروریست قلمداد می کنند پس امنیت در دنیای مدرن با قدرت و منفعت گره خورده اما در مدینۀ فاضله مهدوی امنیت براساس منفعت قوم و گروه خاصی نمی باشد بلکه براساس مصلحت انسانها و براساس زمینه سازی رشد و تعالی اخلاقی برای همۀ انسانها فارق از تبعیض ها صورت خواهد گرفت.
پس در حکومت جهانی حضرت مهدی یک مبنای اخلاقی و اعتقادی وجود دارد،در حالی که در دنیای مدرن امنیت قاضی قدرت و منفعت و مصلحت جهانی است.

آقای دکتر جهانی سازی را از منظر فرهنگ بررسی کنید؟
جهانی شدن از منظر فرهنگی عبارت است از چگونگی شکل گیری یا جهت یابی نگرش ها، بینش ها و هنجارهایی که انسانها پذیرفته اند که در شرایط کنونی تمام این نگرش ها توسط غرب با تسلط بر ابزار ارتباطی اعمال میشود. به عنوان مثال هالیوود به عنوان مظهر فرهنگ غربی در حال گسترش اعتقادات و افکار خویش می باشد. پس در جهانی سازی کنونی فرهنگ سازی توسط لیبرال دموکراسی ها در حال القاء به تمام جهان می باشد.

با توجه به اهمیت بحث جهانی سازی مهدوی را تعریف کنید؟
مهدویت اسلامی به عنوان یک ایدئولوژی برتر در جهان اسلام مطرح می شود ،با توجه به روایات اسلامی که بشارت به حاکمیت مستضعفان در حکومت جهانی حضرت مهدی داده شده است ، ارادۀ الهی جهان را به سمت جامعۀ موعود جهانی پیش می برد. پس تمام فعالان در عرصۀ مهدویت در جهان اسلام می بایست به ترویج ایده های اسلامی بپردازند تا جهان در تمام عرصه های سیاسی، فرهنگی، علمی آمادگی پذیرش حکومت جهانی حضرت مهدی را داشته باشد.

مقصود از حکومت جهانی در روایات اسلامی چیست؟
با توجه به روایات شیعه و همۀ مکاتب اسلامی حکومت جهانی حکومت واحدی در همۀ جهان میباشد و به لحاظ قلمرو، خاص یک ملت نخواهد بود. عمده ترین ویژگی این حکومت رهبری آسمانی بر این حکومت است که دراین جا تحقق آرمان عدالت در جهان مهمترین خصوصیت این حکومت است و ایجاد حکومت اسلامی ابزاری معرفی می شوددر جهت رسیدن انسانها به سعادت و خوشبختی.

نقش کشورهای اسلامی و بخصوص شیعیان را در زمینه سازی حکومت اسلامی مهدوی چیست؟
در شرایط کنونی کشورهای اسلامی بیشتر حالت انفعالی دارند و هنوز تحت سیطرۀ غرب هستند درسته که انقلاب اسلامی ما یک تنه در برابر استعمار غرب ایستاد اما صحبت بر سر یک کشور نیست کشورهای اسلامی هنوز بیدار نشده اند و احیای فرهنگ اسلامی به دست تمام کشورهای اسلامی انجام پذیر است. تحقق حکومت حضرت مهدی به ارادۀ الهی و همبستگی کشورهای اسلامی بستگی دارد نه به اینکه کشورها جمع شوند و بگویند ما می خواهیم یا نه.

تفاوت جهانی سازی آمریکایی با جهانی سازی مهدویت در چیست؟
جهانی سازی مهدوی از یک سو درصدد تحقق بخشیدن به عدالت هست و ازسوی دیگر بازگردانیدن انسان به آغوش جهان خلقت و قدسی می باشد. در واقع آن چیزی که در دنیای مدرن غربی عملا به انحراف کشیده این است که انسان خودش را از عالم قدسی جدا کرده است. در روزگار حاضر ما می بینیم که انسان همه کاره است و حاضر نیست که باید این حقیقت را بپذیرد که در بستر خلقت و آن برنامه ای که پروردگار جهان برای او مطرح کرده حرکت کند و به سعادت برسد. در جهانی سازی مهدوی تنها دغدغه، سعادت انسان است ولی در جهانی سازی آمریکایی قدرت و منفعت و رفاه شهروندان خودش ، مهم است نه دیگران. جهانی سازی مهدوی یک جهانی سازی ناب و اصیل است که تدابیر بشری را با تدابیر الهی مقایسه می شود. جهانی سازی مهدوی یک جامعۀ فاضلۀ آرمانی است که عملاً از معایب به دور است ولی جهانی سازی آمریکایی با استعمار گره خورده است و با استعمار کردن عده ای برای خودش تمدن می سازد.

آقای دکتر! سوالی که فکرم را مشغول کرده،این است که چه قرابتی بین جهانی شدن و فرهنگ و اندیشه شیعی وجود دارد؟
سوال بسیار مهمی است. در این بحث ما مکاتبی را داریم که به قوم و فرهنگ خاصی تعلق دارند. مثل ناسیونالیسم، دین اسلام پیام آسمانی برای قوم و فرهنگ خاصی ندارد و جهان شمول هست درواقع دین اسلام یک خصلت جهانی در خودش دارد حالا با توجه به اینکه اگر جهانی شدن را ظرف و شرایط تاریخی بگیریم برای تحقق بهترین حکومت، حکومت جهانی شیعی بهترین غالب را برای این فضا ارائه می دهد.

بحران معنا را در جهانی شدن توضیح دهید؟
بحران معنا عبارت است از آن نظام معیارها و ارزش هایی که یک جامعه دارد. در دنیای کنونی این معیارها در حال فروریختن است. چه چیزی می تواند این معیارها را تامین کند. چه چیزی می تواند به زندگی انساها معنا ببخشد. ادیان از قدرت ایده انگاری یا معناپردازی برخوردارند و در شرایط کنونی ادیان از شرایط برتر و مناسب تر برای القاء معنی در جهان برخوردار هستند. در دین اسلام خداوند تکامل یافته ترین ایده ها را برای انسانها ارائه می کند که بهترین معنی و محتوی برای شرایط جدید تنها دراختیار اندیشه شیعی می باشد .

نقش شیعیان و منتظران حضرت در زمینه سازی این حکومت جهانی چیست؟
مهمترین ابزار برای گسترش فرهنگ مهدوی آگاهی بخشیدن و اطلاع رسانی می باشد. لذا بهترین وظیفه ما به عنوان یک منتظر این است که آگاهی لازم را نسبت به فرهنگ مهدوی در بین تمام انسانها در جهان گسترش دهیم . ما به عنوان منتظران حکومت حضرت می بایست حکومت حضرت را الگویی برای خود قرار دهیم ومهمترین خصیصه حکومت حضرت راکه عدالت است، برقرار کنیم .

به عنوان آخرین سوال حکومت حضرت مهدی چه زمانی تحقق پیدا می کند؟
زمانی که انسانها به بلوغ فکری برسند که ایدئولوژیهای موجود جواب نمی دهد و به دنبال راه حل نهایی باشد ، زمانی که انسانها از فرهنگ گسیخته و بی بند و بار آن قدر ناراضی شوند که آرزوی یک فرهنگ برتر را داشته باشندآن موقع است که شرایط و مقدمات تحقق حکومت حضرت فراهم می گردد.